Język pomocniczy, czyli o komunikacji z mniejszościami narodowymi

Język pomocniczy, czyli o komunikacji z mniejszościami narodowymi

Pojęcie „języka pomocniczego” związane jest z istnieniem na terenie Polski rozmaitych mniejszości narodowych. Prawne aspekty funkcjonowania tej specyficznej grupy polskich obywateli powinny być znane każdemu tłumaczowi. Zwłaszcza jeśli jest on specjalistą z zakresu języka którejkolwiek z mniejszości.

Polska i mniejszości narodowe

Mniejszość narodowa to pewna charakterystyczna grupa obywateli polskich, spełniająca łącznie następujące warunki:

    1) jest mniej liczebna od pozostałej części ludności RP;
    2) odróżnia się w sposób istotny od pozostałych obywateli językiem, kulturą lub tradycją;
    3) dąży do zachowania swojego jeżyka, kultury lub tradycji;
    4) ma świadomość własnej historycznej wspólnoty narodowej i jest ukierunkowana na jej wyrażanie i ochronę;
    5) jej przodkowie zamieszkiwali na obecnym terytorium RP co najmniej 100 lat;
    6) utożsamia się z narodem zorganizowanym we własnym państwie.

W Polsce za mniejszości narodowe uważane są:

  • białoruska,
  • litewska,
  • czeska,
  • ukraińska,
  • niemiecka,
  • rosyjska,
  • ormiańska,
  • słowacka,
  • żydowska.

Oczywiście, mamy w kraju wielu przedstawicieli innych narodowości, jednak zwykle nie spełniają oni jako grupa warunków koniecznych do uznania za mniejszość. Nie oznacza to oczywiście, że tłumacz nie spotka się z nimi w pracy zawodowej, będzie to jednak raczej zwykły układ klient – zleceniobiorca.

Język pomocniczy: mowa, jaką posługuje się mniejszość

W ramach systemu polskiego prawa istnieje możliwość uznania języka mniejszości narodowej za tak zwany język pomocniczy. Podjęcie takiej decyzji wymaga, aby w danej gminie co najmniej 20% ogółu mieszkańców należało do mniejszości i posługiwało się swoją rodzimą mową.

Tutaj także spełnione muszą zostać pewne warunki:

    1. Decyzję w tej kwestii musi podjąć rada gminy w imieniu jej mieszkańców.
    2. Następnie władze lokalne występują do urzędowego rejestru gmin prowadzonego przez ministra odpowiadającego za sprawy wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
    3. Minister ten, na podstawie wniosku rady gminy, może dokonać w urzędowym rejestrze wpisu dotyczącego języka pomocniczego. Oczywiście ma także prawo odmówić – wtedy wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
    4. Jeżeli udało się już dokonać wpisu, język pomocniczy zaczyna funkcjonować równolegle z rodzimym.

Co w praktyce oznacza funkcjonowanie języka pomocniczego na terenie gminy?

  • Mieszkańcy tej gminy mogą zwracać się do gminy w tym języku, i to zarówno w formie pisemnej, jak i ustnej.
  • Mogą także na wyraźny wniosek uzyskiwać odpowiedzi w tym samym języku pomocniczym.
  • Dopuszczalne staje się również wnoszenie podań w języku pomocniczym i nie może zostać to potraktowane jako błąd formalny, skutkujący pozostawieniem wniosku bez. Tu także przysługuje odwołanie, które rozpatruje się w języku urzędowym.
  • W przypadku pracowników, zatrudnionych w urzędach gminy i jednostkach pomocniczych, może zostać przyznany dodatek z tytułu znajomości języka pomocniczego. Musi ona jednak być potwierdzona przez dyplom, zaświadczenie lub certyfikat.

Język pomocniczy równoważny urzędowemu

Trzeba pamiętać, że tylko formalne uznanie języka mniejszości za pomocniczy, nadaje mu podobną rangę, jaką ma urzędowy. Działa to jednak w obrębie gminy, do władz i urzędów której można od tego momentu pisać czy składać wnioski i dokumenty w obu językach – i w wybranym z nich otrzymywać odpowiedzi.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *