Historia o Harrym Potterze dostępna w 80 językach!

Minęło już ponad 20 lat odkąd po raz pierwszy ukazał się „Harry Potter i Kamień Filozoficzny”. Pamiętacie kolejki do księgarń na całym świecie przy okazji premiery każdej kolejnej części tej kultowej serii? J.K. Rowling nie tylko już na zawsze wpisała się do kanonu literatury, ale i dorobiła się milionów na koncie – do 2018 roku sprzedano ponad 500 mln egzemplarzy książek, dochodzi do tego procent od 7,7 mld USD z filmowej adaptacji historii o małym czarodzieju. Dziś chyba nie ma takiego miejsca na naszym globie, w którym ktoś nie słyszałby o Harrym… Cykl został przetłumaczony na 80 różnych języków, w tym tj. łaciński, albański i grecki. Za mistrzowskim polskim przekładem stoi Andrzej Polkowski.

Szukasz tłumacza specjalizującego się w przekładaniu literatury? Zależy ci na kimś, kto potrafi być w stu procentach profesjonalny i zarazem kreatywny? Pomyśl nad skonsultowaniem swojego projektu z ekspertami z renomowanego biura tłumaczeń. Największy plus obrania takiej drogi to dostęp do wielu wysokiej klasy tłumaczy, a także gwarancja jakości. Wypróbuj kontakt z SuperTłumaczem!

J.K. Rowling i jej seria o najbardziej znanym na świecie czarodzieju

Harry’ego Pottera nie trzeba nikomu przedstawiać. To współcześnie najbardziej znany czarodziej na świecie, postać literacka uwielbiana przez miliony czytelników pochodzących z różnych krajów i kultur. A J.K. Rowling, która stoi za powołaniem go do życia stała się jedną z najbardziej popularnych i wpływowych pisarek.

Kilka faktów o serii książek o Harrym Potterze:

  • cykl 7 powieści fantasy,

  • wydawane od 1997 do 2007 roku,

  • brytyjski wydawca to Bloomsbury Publishing,

  • wszystkie siedem książek o Harrym Potterze ma łączną liczbę 3407 stron i 1 083 540 słów (mowa o angielskiej wersji),

  • w sumie istnieje tylko 500 pierwszych egzemplarzy pierwszej książki – „Harry Potter i Kamień Filozoficzny” (dokładnie: 350 kopii w twardej oprawie i 150 książek w miękkiej okładce),

  • w Polsce seria ukazała się po raz pierwszy w latach 2000-2008, wydawca Media Rodzina, tłumaczenie Andrzeja Polkowskiego,

  • przetłumaczona na ok. 80 języków,

  • ponad 500 mln sprzedanych egzemplarzy (do 2018 roku),

  • Warner Bros. Picture wyprodukował serię 8 filmów, które są adaptacją książek o Harrym Potterze. Ich dochód przekroczył 7,7 mld USD,

  • szacuje się, że marka Harry’ego Pottera warta jest ok. 15 mld USD,

  • podliczono, że 1 na 15 osób ma w swojej biblioteczce książkę z serii o Harrym.

Dlaczego Harry Potter jest tak popularny?

Co sprawia, że świat dosłownie oszalał na punkcie opowieści J.K. Rowling? Mamy dla was kilka spostrzeżeń. Oto one.

  • Wciągająca proza, bardzo czytelna nawet dla młodego czytelnika. Do tego angażująca – fantazja jest tutaj osadzona w realnym świecie, a historia głównego bohatera sprawia, że nie można być obojętnym na jego los.

  • Postacie, z którymi możemy się identyfikować i sympatyzować.

  • Świetnie i na poważnie przedstawione emocje dzieci.

  • Alchemia i cudowność wyczuwalna w świecie Harry’ego.

  • Stworzone przez J.K. Rowling rytuały, tradycje, a także wykreowane miejsca.

  • Opowieść jest niczym ucieczka z rzeczywistości do fikcyjnego świata, do którego chciałoby się trafić.

Przekłady serii o Harrym

J.K. Rowling dała dużo pracy tłumaczom, postawiła też przed nimi wiele wyzwań. Trzeba było znaleźć sposób na wymyślanie słów, czarów, kalamburów i odniesień do konkretnych miejsc w Wielkiej Brytanii, co dla czytelnika obcojęzycznego może w ogóle nie być jasne.

Od 1997 do 2007 roku ukazało się siedem części o Harrym, oto oryginalne tytuły z dokładną datą premiery światowej:

  • „Harry Potter and the Philosopher’s Stone” (premiera światowa 10 kwietnia 1997),

  • „Harry Potter and the Chamber of Secrets” (2 lipca 1998),

  • „Harry Potter and the Prisoner of Azkaban” (8 lipca 1999),

  • „Harry Potter and the Goblet of Fire” (8 lipca 2000),

  • „Harry Potter and the Order of the Phoenix” ((21 czerwca 2003),

  • „Harry Potter and the Half-Blood Prince” (16 lipca 2005),

  • „Harry Potter and the Deathly Hallows” (21 lipca 2007).

Ilość tłumaczeń

Trudno jest dokładnie określić, na ile języków przetłumaczono konkretne tytuły z serii czy jej całość, a wszystko przez nieoficjalne przekłady.

Czy wiedzieliście, że…:

  • Do 2018 roku „Harry Potter i Kamień Filozoficzny” został oficjalnie przetłumaczony z oryginalnego angielskiego na 75 innych języków.

  • Zarówno Bloomsbury, jak i J.K. Rowling podają, że książki zostały przełożone na 80 języków.

  • Niektóre tłumaczenia, np. na martwe języki tj. łacina i starożytna grecka, wykonano jako ćwiczenia akademickie, aby pobudzić zainteresowanie językami i zapewnić nowoczesne teksty do czytania.

  • W niektórych krajach, tj. np. Hiszpania i Indie, książki o Harrym Potterze zostały przetłumaczone na kilka lokalnych dialektów.

Proces tłumaczenia

W przypadku autoryzowanego tłumaczenia, tj. jak miało miejsce w przypadku serii o Harrym Potterze J.K. Rowling, konkretny wydawca musiał najpierw wynegocjować i podpisać umowę z agentami autorki. Z kolei autoryzowani wydawcy mogli wybierać preferowanych przez siebie tłumaczy na poziomie lokalnym.

Wszystko trzymane w tajemnicy do ostatniej chwili

Tłumaczom nie przyznano dostępu do książek przed ich oficjalną datą wydania w języku angielskim. Wiązało się to z tym, że tłumaczenie mogło rozpocząć się dopiero po opublikowaniu angielskich wersji, co powodowało kilkumiesięczne opóźnienie przed udostępnieniem tekstu do tłumaczenia. To opóźnienie zwiększyło sprzedaż anglojęzycznych wersji książek niecierpliwym fanom, w krajach, w których angielski nie jest pierwszym językiem.

Ogromna popularność serii sprawiła, że do tych przekładów przykładano szczególną uwagę. We Włoszech pierwsza książka została zmieniona przez wydawców i wydana w zaktualizowanym wydaniu w odpowiedzi na skargi czytelników dotyczące pierwszego tłumaczenia. Np. w Chinach i Portugalii prace nad przekładem były powierzone grupie tłumaczy, którzy wspólnie pracowali, aby skrócić czas tłumaczenia. Niektórzy z tłumaczy już przed podjęciem się przełożenia serii byli znani, zalicza się do nich Viktor Golyshev (tłumaczył Williama Faulknera i Georga Orwella), który nadzorował rosyjskie tłumaczenie piątej części serii. Co ciekawe określał on opowieść Rowling jako „gorszą literaturę”. W Turcji nad częścią serii pracował Sevin Okyay, popularny krytyk literacki i komentator kulturalny

Potrzebujesz dotrzeć do godnego zaufania specjalisty, który w stopniu znakomitym posługuje się językiem angielskim? Zależy ci na nawiązaniu współpracy z tłumaczem o nienagannej opinii wśród klientów? Dobrym pomysłem jest skonsultowanie sprawy z profesjonalistami z renomowanego biura tłumaczeń. Wybór takiej drogi to możliwość powierzenia projektu ekspertowi najwyższej klasy, i to takiemu, który będzie najbardziej odpowiadał to konkretnego przekładu.

Rzeczy, które zginęły w tłumaczeniach na różne języki

Seria o Harrym Potterze ukazała się w bardzo dużej ilości języków. Wśród nich były przekłady świetne, jak i te słabsze. J.K. Rowling tworząc opowieść, która skradła serca milionów czytelników na całym świecie wykreowała magiczny świat, pełen niesamowitych miejsc, tradycji czy rytuałów – zwróćmy uwagę, że wiąże się to ze specyficznymi nazwami własnymi, często takimi, które w ogóle nie istniały. Ponadto dochodzi specyficzne poczucie humory czy chociażby gra słów w języku angielskim, którą trzeba było celnie oddać w przekładzie. Po publikacji serii w różnych krajach okazało się, że nie dało się zachować wszystkiego z oryginału, wiele rzeczy utracono.

Co zaginęło w tłumaczeniach na różne języki świata?

  • W Japonii przetłumaczono słowo urok jako magię wróżki.

  • W języku tureckim urok stały się w jakimś sposób talizmanem.

  • Japoński Hagrid posługuje się dialektem Tōhoku zamiast akcentem z Zachodniego Kraju.

  • Słowo używane do określenia różdżki w wersji japońskiej było bardzo zbliżone do laski. Wiele japońskich dzieci było naprawdę zaskoczonych, kiedy pojawiły się filmy, a bohaterowie mieli w rękach małe pałeczki.

  • Anagram dla „I am Lord Voldemort” w języku francuskim to „Tom Elvis Jedusor”. Drugie imię dla francuskiego Voldemorta to Elvis.

  • Czeski przekład zmienia nazwę Hogwart na Bradavice, a Gryffindor na Nevelvír.

  • Włosi potraktowali nazwisko Dumbledore’a poważnie, nazwali go prof. Silente.

  • W pierwszym wydaniu niemieckiej wersji „Harry Potter i Kamień Filozoficzny” przetłumaczyło nazwisko Syriusza Blacka jako Sirius Schwarz. Mamy jeszcze coś lepszego! Wczesne niemieckie wersje czwartej książki z serii o Harrym tłumaczą „800 beczek grzanego miodu pitnego” jako „800 beczek z grzanym mięsem”.

  • Być może mało osób ma świadomość, że rumuńskie tłumaczenie Harry’ego Pottera było początkowo zrobione przez szesnastolatkę. Warto jeszcze dodać, że w jej wersji „Quidditch” to „Whoosh-Catch”.

  • W języku łotewskim S.P.E.W.s zostało przetłumaczone na V.E.M.T. Uwaga, dosłownie oznacza to „wymiotować”. Mało tego, w tej wersji Hermiona Granger stała się Hermioną Įkyrėlė – co oznacza „denerwująca”. Z kolei Draco Malfoy to Draco Smirdziem – czyli jak dość łatwo możemy się domyślić, „śmierdzący”.

  • Rosjanom także nie brakło pomysłowości. U nich to prof. Quirrel stał się prof. Wiewiórką.

Wszystkie te przykłady pokazują, że praca tłumacza jest naprawdę fascynująca, ale i nieustannie stawia przed przedstawicielami tego zawodu różnego rodzaju wyzwaniami.

Harry Potter i kamień filozoficzny” w różnych językach

Oto wybrane tłumaczenia pierwszej części kultowej serii o Harrym Potterze, „Harry Potter i kamień filozoficzny”:

  • afrykanerski: „Harry Potter en die Towenaar se Steen”,

  • chorwacki: „Harry Potter i kamen mudraca”,

  • estoński: „Harry Potter ja tarkade kivi”,

  • francuski: „Harry Potter à l’école des sorciers”,

  • niemiecki: „Harry Potter und der Stein der Weisen”,

  • węgierski: „Harry Potter és a bölcsek köve”,

  • islandzki: „Harry Potter og viskusteinninn”,

  • irlandzki: „Harry Potter agus an Órchloch”,

  • włoski: „Harry Potter e la Pietra Filosofale”,

  • portugalski: „Harry Potter e a Pedra Filosofal”,

  • słoweński: „Harry Potter in kamen modrosti”,

  • turecki: „Harry Potter ve Felsefe Taşı”,

  • wietnamski: „Harry Potter và hòn đá phù thủy”.

Seria o Harrym Potterze – polskie wydanie

W Polsce za tłumaczeniem serii o Harrym Potterze stoi Andrzej Polkowski.

  • „Harry Potter i Kamień Filozoficzny” (polskie wydanie 2000),

  • „Harry Potter i Komnata Tajemnic” (2000),

  • „Harry Potter i więzień Azkabanu” (2001),

  • „Harry Potter i Czara Ognia” (2001),

  • „Harry Potter i Zakon Feniksa” (2004),

  • „Harry Potter i Książę Półkrwi” (2006),

  • „Harry Potter i Insygnia Śmierci” (2008).

A także:

  • „Quidditch przez wieki” (2002),

  • „Fantastyczne zwierzęta i jak je znaleźć” (2002),

  • „Baśnie Barda Beedle’a” (2008),

  • „Harry Potter i Kamień filozoficzny”, edycja ilustrowana (2015),

  • „Harry Potter i Komnata Tajemnic”, edycja ilustrowana (2016).

Andrzej Polkowski – polski tłumacz, pisarz i archeolog. W swoim dorobku posiada ponad 100 tytułów z literatury dziecięcej, fantasy, fantastyki naukowej i z psychologii. Oprócz słynnej serii J.K. Rowling tłumaczył m.in.: „Całun Turyński” Iana Wilsona (1983), „Opowieści z Narnii” C.S. Lewisa (1989-1991), „Hobbita, czyli tam i z powrotem” J.R.R. Tolkiena, „Opowieść wigilijną” Ch. Dickensa (2006), „Księgę dżungli” R. Kiplinga (2010) czy „Zagubionego Herosa. Olimpijscy Herosi I” R. Riordana.

Cechy polskiego przekładu

Seria J.K. Rowling o Harrym Potterze przełożona przez Andrzeja Polkowskiego została doceniona za mistrzowskie przełożenie nazw własnych oraz świetne wychwycenie wszelkich smaczków językowych i angielskiej gry słów. Warto jeszcze dodać, że nie tłumaczył nazwisk, tylko imiona postaci.

To, co jest charakterystyczne dla tego przekładu to dodawanie na końcu każdej książki z serii słowniczka dla ciekawskich. Tłumacz wyjaśnia tam, dlaczego przetłumaczył konkretną nazwę właśnie w taki, a nie inny sposób.

Polskie przekłady pojawiły się około rok później względem premiery światowej, a wszystko przez wymagania samej J.K. Rowling, która nie chciała dopuścić do jakichkolwiek przecieków.

Poszukujesz dobrego tłumacza specjalizującego się w przekładaniu tekstów „z” i „na” język angielski? Zależy ci na osobie z doświadczeniem i dużymi pokładami kreatywności? Decydując się na wybór renomowanego biura tłumaczeń masz dostęp do wielu wysokiej klasy specjalistów, otrzymujesz gwarancje najwyższej jakości i masz pewność, że przekład trafi w twoje ręce w ściśle określonym terminie.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *