Mniejszości narodowe w Polsce: szczególne prawa językowe

Mniejszości narodowe w Polsce: szczególne prawa językowe

Mniejszości narodowe na terenie Polski mają specyficzny katalog praw wynikających z ich przynależności etnicznej. Dotyczą one rzecz jasna również języka, jakim władają, co dla tłumacza może być dodatkową wskazówką przy kontaktach z nimi. Przedstawiciele mniejszość narodowych bowiem, mimo, iż przebywają na terenie państwa, którego nie są rodowitymi obywatelami, dążą zwykle do zachowania swojej tradycji, kultury i języka.

Prawa mniejszości narodowych w kontekście językowym

Osoby należące do mniejszości mają w naszym kraju prawo do:

  • Używania i pisowni swoich imion i nazwisk zgodnie z regułami swojego języka, w szczególności do rejestracji ich w aktach stanu cywilnego i wpisaniu do dokumentów tożsamości. Jeżeli nazwiska i imiona tych osób zapisane są w alfabecie innym niż łaciński, wówczas podlegają transliteracji.
  • Swobodnego posługiwania się językiem mniejszości zarówno w życiu prywatnym, jak i publicznym. Mogą więc zarówno upowszechniać informacje w swoim rodzimym języku, jak i właśnie w nim nauczać oraz pobierać naukę (np. w szkołach).
  • W niektórych gminach zgodnie z przepisami prawa, oprócz urzędowego może funkcjonować język pomocniczy. Wówczas mniejszość może posługiwać się nim na przykład w korespondencji urzędowej. Dotyczy to gmin, gdzie przynajmniej 20% mieszkańców stanowią osoby o zagranicznym rodowodzie.
  • W języku pomocniczym mogą się także pojawiać na tablicach nazwy miejscowości (najpierw polska, później obca), a także nazwy obiektów fizjograficznych, takich jak góry, doliny, rzeki, jeziora, wodospady, wyspy i półwyspy, kompleksy leśne, zatoki, wyżyny. Dotyczyć to może także nazw ulic. Uwaga jednak: dodatkowe nazwy nie mogą nawiązywać do tych z lat 1933 – 1945, a więc nadanych przez władze III Rzeszy albo przez ZSRR.

Oświata i kultura w związku z posługiwaniem się językiem mniejszości

Organy władzy publicznej mają obowiązek zapewnić wystarczające środki w celu wspierania działalności zmierzającej do ochrony i rozwoju tożsamości kulturowej mniejszości. W związku z tym przyznawane są dotacje na działalność instytucji kulturalnych, miejsc związanych z tradycją mniejszości, wspieranie programów radiowych, działalności świetlicowej, prowadzenia bibliotek, edukację, propagowanie wiedzy o danej narodowości.

Jeśli do szkoły podstawowej chodzi przynajmniej siedmioro, a do ponadgimnazjalnej minimum czternaścioro uczniów należących do mniejszości narodowej, tworzone są dla nich specjalne oddziały, najczęściej z nauczycielami przekazującymi program nauczania w ich ojczystej mowie.

Rola tłumacza w funkcjonowaniu mniejszości narodowych w Polsce

Nasz system prawny dostosowany jest więc do funkcjonowania zgodnego z potrzebami mniejszości narodowych. Jest to jednak także dodatkowy aspekt działania tłumaczy – to oni bowiem często mają oni bezpośredni kontakt z mniejszościami narodowymi. Dotyczy to zarówno przekładów pisemnych, jak i ustnych. Dobrze jest więc w biurze tłumaczeń zlokalizowanym na obszarach kraju, gdzie przedstawicieli mniejszości jest więcej, zatrudniać także tłumaczy biegle władających ich językami. Często gwarantuje to sporo dodatkowych zleceń.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *