Karnawał w Europie

Karnawał to w Kościele Katolickim określenie czasu pomiędzy Świętem Trzech Króli a Wielkim Postem. Najbardziej intensywne obchody przypadają zwłaszcza na kilka dni przed Środą Popielcową. Termin na określenie tych zabaw pochodzi z łaciny i nawiązuje właśnie do „pożegnania mięsa” (caro, vale – dosł. mięso, żegnaj). Kiedy słyszymy słowo „karnawał”, nasza wyobraźnia automatycznie podsuwa nam skojarzenie z Rio de Janeiro i tamtejszą coroczną imprezą, która cieszy się niesłabnącą popularnością. Również w Europie odbywają się huczne zabawy, które zawsze przyciągają zarówno turystów, jak i stałych mieszkańców. Europejskie metropolie mają do zaoferowania bardzo wiele – wiele miast ma swoje charakterystyczne karnawałowe tradycje, nie mniej sławne od tych z kontynentu południowoamerykańskiego. Oto ich przegląd.

 

To jak to jest z tym Rio?

„Karnawał w Rio de Janeiro” to niby utarta fraza, którą każdy gdzieś słyszał. Jednak mało który Polak zna szczegóły na temat tej imprezy – czy to przez odległość kulturową, czy geograficzną. Zacznijmy więc od przybliżenia czytelnikom, czym charakteryzuje się karnawał w stolicy Brazylii.

Zacznijmy od początków, czyli momentu, w którym zwyczaj hucznego świętowania przywędrował do Brazylii z Portugalii. Miało to miejsce w XVII w. i odbyło się na zasadzie naturalnej adaptacji, jako że Brazylia była wówczas portugalską kolonią. Tak jak w Portugalii, karnawał brazylijski miał formę kolorowego pochodu ulicami miast, a nieodzownym elementem imprezy stały się uliczne… bijatyki. Mieszkańcy wylewali na przechodniów kolorowy atrament, obrzucano się też woskowymi kulami wypełnionymi perfumami.

Karnawał brazylijski był początkowo przede wszystkim imprezą najuboższych – to być może tłumaczy mało wyrafinowane formy rozrywki jego uczestników. Z czasem impreza ta zaczęła nabierać coraz bardziej zorganizowanego kształtu – obowiązkowym punktem pochodu, obecnym również dzisiaj, stały się pokazy szkół samby, które rywalizują o miano najlepszej. Organizowany jest także pochód orszaku królewskiego oraz szereg innych zabaw ulicznych, np. bale maskowe i kostiumowe. Całość trwa 4-5 dni, lecz przygotowania do udziału w tym święcie trwają całe miesiące, a czasem – niemal cały rok.

Karnawał w Europie

Teneryfa – Santa Cruz

O zabawie karnawałowej w Santa Cruz mawia się, że swoją pompą ustępuje jedynie pochodom w Rio de Janeiro. I rzeczywiście, mająca miejsce na hiszpańskiej Teneryfie impreza zadziwia rozmachem. Motywem przewodnim jest taniec i muzyka, stąd jest głośno i radośnie. Odbywa się też mnóstwo pochodów i pomniejszych imprez, których uczestnicy zachwycają kolorowymi przebraniami.

Punktem kulminacyjnym karnawałowych obchodów na Teneryfie są wybory Królowej Karnawału. Panie ubiegające się o ten tytuł maszerują przez miasto w zapierających dech w piersiach strojach, a po wyłonieniu zwyciężczyni przez ulice Santa Cruz przetacza się głośny pochód. Przez kolejne dni bawią się wszyscy mieszkańcy. Uliczne imprezowanie w okresie karnawałowym nazywane jest tutaj Mogollones.

Trwający blisko dwa tygodnie karnawał w Santa Cruz kończy się symbolicznie paradą Desfile del Coso. W kolorowych strojach, z uśmiechami na ustach i wszechbrzmiącą muzyką mieszkańcy dają upust swojej energii. Następnego dnia ma miejsce jeszcze jedno wydarzenie – tzw. Pogrzeb Sardynki, w którym tekturowa ryba symbolizuje ducha karnawału. Zostaje ona spalona przy akompaniamencie płaczu mieszkańców. Widać więc, że tradycja karnawału ma dla nich duże znaczenie i co roku jest to okres wyczekiwany z niecierpliwością.

Włochy – Wenecja

Wenecki karnawał jest nam, Polakom, bliższy – z pewnością każdy z nas co najmniej raz w życiu zetknął się ze zdjęciem lub inną relacją z tamtejszej imprezy. Charakterystyczne kolorowe kostiumy w połączeniu z wymyślnymi maskami i gondolami sprawiają , że karnawał w Wenecji jest bardzo rozpoznawalny. Bajkowe fotorelacje nikogo nie pozostawiają obojętnym.

Impreza wenecka zawsze niesie ze sobą element niespodzianki – program nigdy nie jest ustalony w 100%, więc uczestnicy zabawy są zaskakiwani coraz to wymyślniejszymi atrakcjami. Jest jednak kilka punktów, które zawsze są obecne w trakcie imprezy i stanowią cechę charakterystyczną zabawy orgaznizowanej w tym włoskim mieście. Takim elementem są między innymi maski, które w czasie karnawału przywdziewają jego uczestnicy.

Skąd u Wenecjan zwyczaj noszenia masek? Podobnie jak w Rio de Janeiro i Santa Cruz, zabawa karnawałowa w Wenecji dedykowana była całemu społeczeństwu – ze szczególnym uwzględnieniem nizin społecznych. Maski miały więc służyć temu, aby podczas zabawy każdy czuł się względem siebie równy. Choć dziś o takim przeznaczeniu nie może już być mowy, tradycja noszenia masek w okresie karnawałowym pozostała.

Również tutaj odbywają się pochody, pokazy i marsze mieszkańców. Symboliczna inauguracja karnawału to tzw. Lot Anioła – jego zjazd po linie z dzwonnicy San Marco na balkon Palazzo Ducale. Poza tym codziennie mają miejsce konkursy na najpiękniejszą maskę. Mieszkańcy mogą również podziwiać przedstawienia aktorów w bogato zdobionych strojach – Commedia dell’Arte.

Francja – Nicea

Karnawał we francuskiej Nicei to drugi pretendent do miana „europejskiego Rio”. Zabawa trwa tam dwa tygodnie, a feeria barw i pompa różnych pomniejszych wydarzeń na długo nie pozwala o sobie zapomnieć.

Charakterystycznym atrybutem karnawałowej zabawy w Nicei są ogromne kukły jeżdżące na specjalnych platformach. Tworzone są one przeważnie z tektury i przedstawiają postaci ludzkie. Najważniejsza z nich, Król Karnawału, występuje w towarzystwie Królowej Karnawału i prezentowana jest na Placu Massena. Para ta uczestniczy we wszystkich paradach w okresie karnawałowym i pełni w nich rolę przewodnią. Na zakończenie karnawału kukła króla jest z kolei palona.

Przykuwającym wzrok wydarzeniem w czasie nicejskiej imprezy jest tzw. Parada Światła – pochód kukieł, postaci w kostiumach i tancerzy, a wszystko to w przepięknej oprawie świetlnej. Warto wziąć udział również w Kwiatowej Bitwie, podczas której z wysokich platform zrzucane są różnokolorowe kwiaty, które następnie wyrzucane są w powietrze. Widok jest niesamowity, a w zabawie biorą udział tłumy mieszkańców.

Uczestnicy karnawału w Nicei mogą też wziąć udział w sławnym Święcie Cytryny (fr. La Fęte du Citron), odbywającym się w pobliskim miasteczku Menton. W jego trakcie przez ulice Menton przejeżdzają platformy z gigantycznych rozmiarów postaciami skonstruowanymi z poukładanych starannie… cytryn. Widok jest niezapomniany – dla obecnych na Francuskiej Riwierze w tym okresie to absolutne „must see”. Karnawał w Nicei kończy się spektakularnym pokazem sztucznych ogni.

Niemcy – Kolonia

Z zabaw karnawałowych słyną nie tylko gorącokrwiści Włosi, Hiszpanie czy Brazylijczycy. Jak się okazuje, hucznie obchodzone są one również w kilku miastach naszego zachodniego sąsiada, Niemiec. Jedną z najbardziej znanych imprez karnawałowych jest tam ta, która odbywa się w Kolonii. Nie bez przesady nazywana jest jednym z największych eventów kulturalnych w Niemczech.

Zabawa karnawałowa trwa w Kolonii wyjątkowo długo – zaczyna się jeszcze w listopadzie (a dokładniej 11.11 o 11:11). Tak jak na całym świecie, najhuczniej świętuje się jednak przez ostatni tydzień lutego – wtedy to następuje symboliczne przejęcie przez mieszkanki Kolonii władzy nad miastem poprzez odebranie kluczy do bram (zwracane swoją drogą nazajutrz). W kolejnym dniu odbywa się Rosenmontag (niem. różany poniedziałek), czyli pochód, w trakcie którego zrzucane są z wozów kwiaty i słodycze. Dzięki temu karnawał w Kolonii cieszy się mianem „najsłodszego z karnawałów” i przyciąga rzeszę najmłodszych uczestników.

Karnawał w Kolonii kończy się spaleniem kukły Nubbel, co jest traktowane jako oczyszczenie z grzechów. Po tym wydarzeniu mieszkańcy przystępują do Wielkiego Postu i oczekują na Wielkanoc.

Chorwacja – Rijeka

Z zabaw karnawałowych słyną również Bałkany. Najsłynniejszy z karnawałów na tym terenie jest organizowany w chorwackim mieście Rijeka. Znane zwłaszcza z Międzynarodowego Orszaku Karnawałowego, odbywającego się na zakończenie, wydarzenie przyciąga wielu turystów z całego świata. Oferuje również szereg pomniejszych imprez.

Riječki karneval, bo taka jest jego oryginalna nazwa, trwa ponad miesiąc, w trakcie którego główną zasadą jest beztroska. Organizowane są wielokolorowe pochody, wybory Królowej Karnawału, wystawny bal w Pałacu Gubernatora, budynku uważanym za jedno z najbardziej imponujących osiągnięć architektury chorwackiej, oraz wiele gier i zabaw na świeżym powietrzu, dedykowanych głównie dzieciom. Motywem przewodnim karnawałowej zabawy w Rijece są przebrania – wielość i różnorodność kostiumów na ulicach miasta zawsze robi duże wrażenie. Hasłem przewodnim jest „Bądź kim chcesz, przyjedź na karnawał do Rijeki!”, które zachęca uczestników do swobody w wyborze karnawałowego wcielenia.

Ważną rolę odgrywa również sport – w przypadku Chorwacji jest to snowboard, którego konkurs odbywa się nad Morzem Adriatyckim i przyciąga wielu miłośników i amatorów tej dyscypliny. Innym wydarzeniem z pogranicza sportu i zabawy jest organizowany wyścig „Paryż – Bakar”, który stanowi parodię słynnego wyścigu francuskiego. Jak widać, uczestnicy karnawału w Rijece po prostu nie mogą się nudzić.

Karnawał to święto, w którym każdy powinien wziąć udział co najmniej raz w życiu. Przeżycia związane z huczną zabawą zostają na zawsze w sercach uczestników, wzbogacając nas o kolejne doświadczenia. Niestety w Polsce tradycja karnawałowa praktycznie nie istnieje – jeśli organizowane są jakieś imprezy karnawałowe, to mają one charakter zamknięty i w niczym nie przypominają powszechnych zabaw zachodnioeuropejskich, w których udział mogą brać wszyscy mieszkańcy miasta. W dobie łatwego podróżowania nic nie stoi jednak na przeszkodzie, by uczestniczyć w tej imprezie za granicą. Jak widać, jest wiele miejsc, poza osławionym Rio de Janeiro, gdzie warto spędzić okres karnawału. Która z wymienionych imprez wzbudza Waszą największą ciekawość?

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *