Problemy z pisownią wielką literą

Wydawałoby się, że zasady pisowni wielką literą są banalne i znać je powinien każdy, kto skończył edukację choćby na poziomie podstawowym. Praktyka jednak wskazuje, że zarówno przeciętny Polak, jak i wykształcony tłumacz, często wpada w rozmaite pułapki, których w naszym języku nie brakuje. Dobrze więc jest od czasu do czasu przypomnieć sobie, gdzie tą wielką literę stosujemy, a gdzie nie.

O ile z pisownią imion, nazwisk czy nazw geograficznych nie mamy większych problemów, o tyle mogą pojawiać się one w konfrontacji z bardziej wyszukanymi formami językowymi. Można to łatwo zobaczyć na podstawie poniższego opracowania kilku przypadków, w których użycie wielkiej litery jest bezsprzeczne.

Wielką literą piszemy zawsze:

  • Imiona i nazwiska, ale także przydomki, pseudonimy i przezwiska ludzi – przykład: Krzywousty, Belfer. Wielką literą piszemy też imiona własne ludzi, które mogą być użyte w znaczeniu przenośnym, przykładowo: „Pożycz mi na dwa tygodnie Szymborską” (tomik poezji).
  • Określenia mieszkańców krajów czy też poszczególnych części świata, nazwy członków narodów, ras i szczepów – przykładowo: Słowak, Słowianin, Rzymianin, Azjata, Bawarczyk, Ślązaczka.
  • Przymiotniki dzierżawcze (odpowiadają one na pytanie „czyj?”), które odnoszą się bezpośrednio do właściciela, twórcy czy autora – przykładowo: „Widzę na półce ciekawy dramat Mickiewiczowski.”, „Właśnie przeszedł koło mnie Marysiny ojciec.”
  • Nazwy wszelkiego rodzaju imprez międzynarodowych – przykładowo: „Światowy Dzień Młodzieży”.
  • Nazwy krajowych czcionek drukarskich, przy czym w tym przypadku nie ma znaczenia, czy są utworzone od nazw własnych, czy też nie – przykładowo: Arial, Courier, Futura, Times New Roman.
  • Nazwy gwiazd, planet, konstelacji – przykładowo: Mars, Wenus, Jowisz, Gwiazda Polarna, Księżyc, Słońce.
  • Przymiotniki takie jak: południowy, zachodni, wschodni, północny piszemy zawsze wielką literą, jeżeli są integralną częścią nazwy geograficznej – przykładowo: Wyspa Południowa, Beskidy Wschodnie, Europa Zachodnia.
  • Nazwy orderów i odznaczeń oraz jednowyrazowe nazwy nagród – przykładowo: Order Orła Białego, Krzyż Zasługi, Order Orła Białego, Nobel, Oscar.

Czasami trafić można jednak na kłopotliwe sytuacje, kiedy nie do końca wiadomo, czy użyć zamiast wielkiej litery – literę małą.

Małą literą piszemy zawsze:

  • Nazwy wydarzeń, aktów dziejowych – przykładowo: bitwa pod Grunwaldem.
  • Nazwy obrzędów, zwyczajów i obyczajów – przykładowo: andrzejki, mikołajki, dyngus, oczepiny.
  • Nazwy gatunkowe nabożeństw i modlitw – przykładowo: litania, msza, godzinki.

Rzecz jasna, co wiemy już ze szkoły podstawowej, małą literą piszemy również wszystkie wyrazy pospolite – pamiętajmy, że należą do nich również:

  • nazwy stron świata, kiedy nie są częścią nazwy geograficznej – przykładowo: północ, południe;
  • nazwy tańców – przykładowo: walc, polonez, krakowiak;
  • nazwy produktów przemysłowych – przykładowo: pierniki toruńskie, fiat;
  • nazwy mieszkańców miast, wsi, osiedli – przykładowo: gdańszczanin, paryżanka, berlińczyk.

Jak widać, wielka i mała litera to nie taka prosta sprawa

Żaden tłumacz nie może sobie pozwolić na błędy ortograficzne, dlatego jeżeli mamy jakąkolwiek wątpliwość, warto rozwiać ją używając dobrego słownika ortograficznego. Oczywiście, nie tylko tłumacze powinni unikać popełniania błędów i stosowania w niewłaściwych miejscach wielkich i małych liter. W tym konkretnym zawodzie jednak, musi to być oczywistością.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *