Zrozumieć pragmatykę

Każdy tłumacz musi znać podstawowe pojęcia, nie tylko z zakresu szeroko pojętej lingwistyki, oraz zaznajomić się ze specyficznymi terminami z zakresu komunikacji. Może samo słowo „pragmatyka” brzmi dziwnie i jeszcze niczego Ci nie mówi, ale dział ten nie jest niczym strasznym. Najprościej mówiąc, omawia on podejście do znaczenia wyrazu, użytego w danym kontekście.

Jedną z najważniejszych kategorii semiotyki jest pragmatyka, która skupia się na relacjach między językiem a użytkownikami.

Język zawsze używany jest w określonym kontekście. Nie jesteśmy robotami, każde wypowiedziane przez nas słowo, naznaczone jest określonym ładunkiem emocjonalnym – inaczej rozmawiamy z przyjacielem, partnerem, a inaczej z szefem czy profesorem na uczelni. Pragmatyka bada różnorodne konteksty wypowiadanych słów i sytuacji, w jakich zostały wypowiedziane.

PRAGAMATYKA = JĘZYK + SYTUACJA

Pragmatyka w praktyce

Aby lepiej zrozumieć znaczenie pragmatyki, warto prześledzić to zjawisko na przykładzie.

PRZYKŁAD

Znamy wiele określeń pieniędzy: kasa, kapusta, dzięgi, kesz, mamona, szmal, hajs, forsa, flota, itp.

„Nie mam szmalu” – tego zwrotu nie użyjemy w bezpośredniej rozmowie z przełożonym. Nasze położenie wymaga, by użyć określenia adekwatnego do sytuacji.

Prawnik, finansista czy księgowy często będzie posługiwał się zwrotem: „Brak wolnych środków”, „Brak środków płatniczych”.

Każdy dostosuje zwrot do sytuacji komunikacyjnej, w jakiej się znajdzie. Wszystkie te zwroty, z semantycznego punktu widzenia, oznaczają to samo.
Pragmatyka w tym kontekście ma bardzo ważne znaczenie dla procesu tłumaczenia.

Jeżeli Polak, w rozmowie z obcokrajowcem, powie: „Nie mam kapusty”, obcojęzyczny rozmówca może wypowiedź zrozumieć, jako skarżenie się na brak kapusty – warzywa. Z jednej strony, świadczy o tym kontekst wypowiedzi, a z drugiej znajomość ekwiwalentów używanych przez Polaków, w stosunku do określania rzeczownika „pieniądze”.

Dlatego pragmatyka pełni kluczową rolę w procesie przekładu. Wiąże się ona z wieloznacznością słów, ich ekwiwalencją. Im lepie tłumacz potrafi wejść w konteksty językowe, tym tłumaczenie, które tworzy, jest bardziej efektywne.

Jak wejść w kontekst, używając teorii pragmatycznych?

Wiedza i praktyka pozwalają tłumaczowi skutecznie dostosowywać wypowiedź czy tekst do realiów, w jakich powstały. Jest to zadanie bardzo trudne, ponieważ często nawet najlepszy tłumacz, nie jest w stanie nadążyć za dynamizmem języka, w zakresie którego jest specjalistą.

Im więcej uwagi poświecisz pragmatyce, tym tłumaczenie, które stworzysz będzie bardziej obiektywne i zarazem efektywne.

PRAGAMTYKA = SPOSÓB NA LINGWISTYCZNĄ EFEKTYWNOŚĆ

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *