Jak przetłumaczyć idiom?

Z reguły nikt nie lubi idiomów. Nie ma w tym nic dziwnego, gdyż jest ich wiele i są dosyć trudne do zapamiętania. Zacznijmy od definicji. „Słownik języka polskiego” podaje, że:

„Idiom to wyraz, zwrot, wyrażenie właściwe danemu językowi, nie dające się dosłownie przetłumaczyć na inny język; idiomatyzm; idiomat”.

Dla nas oznacza to, że idiomy to kolejni fałszywi przyjaciele tłumacza, zarówno ustnego, jak i pisemnego.

Rozpatrzmy na początku problem idiomów z innej strony – stanowią one bogactwo językowe danego systemu, są charakterystyczne dla konkretnego języka, stąd tak bardzo dają się we znaki każdemu, kto uczy się jakiegokolwiek języka, i kto chce się nim praktycznie posługiwać.

Co do zasady idiom jest elementem, który funkcjonuje tylko w obrębie jednego języka. Rzadko zdarza się tak, że w innych językach istnieją te same idiomy, choć nie jest to sytuacja niemożliwa. Przykładem może być niemiecki idiom „Da Liege der Hund be graben” (pol. „tu leży/jest pies pogrzebany”). Przechodzenie idiomów może mieć miejsce w obrębie krajów sąsiednich, mających wspólną kulturę, tradycje czy historię.

Idiom jest znacznie silniejszym związkiem niż kolokacja. O ile, poszczególne elementy kolokacji mogą występować osobno, o tyle elementy idiomu posiadają znaczenie WYŁĄCZNIE jako całość. Wszystkie idiomy mają charakter metaforyczny, a większość z nich jest bardzo obrazowa.
W przypadku idiomów, ekwiwalencja dotyczy WYŁĄCZNIE całości, a nie jego poszczególnych elementów.
Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, gdy w obrębie danego języka, zaczynamy bawić się idiomami, ich znaczeniem, zwłaszcza na płaszczyźnie artystycznej i teatralnej.

KRÓTKI PRZEWODNIK O TYM, JAK RADZIĆ SOBIE Z IDIOMAMI W TŁUMACZENIACH

  • Pamiętaj, idiom jest takim związkiem wyrazowym, w którym najważniejszy jest sens, a nie znaczenie dosłowne. Jeżeli nie wiesz, jak przetłumaczyć idiom, zastanów się nad jego metaforycznego znaczeniem;
  • zaopatrz się w dobry słownik idiomów i związków frazeologicznych;
  • śledź internetowe bazy idiomów języka, który tłumaczysz;
  • nie udziwniaj. Jeżeli nie znalazłeś odpowiednika idiomu w języku docelowym, opisz jego znaczenie w przypisie.

Każdy tłumacz ma swoje sposoby radzenia sobie z idiomami. Warto jednak sukcesywnie poszerzać swoją znajomość idiomów, obcować z nimi, wykorzystywać je w praktyce. I choć nie ma możliwości, że nauczymy się ich wszystkich na pamięć, istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że większość z nich skutecznie zapamiętamy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *