William Szekspir w polskich tłumaczeniach

Jeden z najwybitniejszych pisarzy literatury angielskiej i reformatorów teatru. Poeta narodowy Anglii. Najczęściej cytowany pisarz anglojęzyczny świata. Człowiek, który wprowadził ok. 1600 słów do słownika angielskiego. Twórca takich postaci, jak Romeo i Julia, Makbet, Hamlet, Otello czy wielu innych, które na stałe wpisały się do naszej kultury. Autor słów znanych milionom ludzi na świecie, a brzmiących: „Być albo nie być! Oto jest pytanie!” (ang. To be or not to be! That is the question!”). William Szekspir, pisarz, który do dziś dnia porusza miliony.

Potrzebujesz dotrzeć do tłumacza, który znakomicie posługuje się językiem angielskim, a do tego może pochwalić się nienaganną opinią wśród klientów? Jeśli zależy ci na odpowiednim kandydacie, który sprosta twoim oczekiwaniom, najprościej wybrać poszukiwania z pomocą profesjonalistów z renomowanego biura tłumaczeń – SuperTłumacz. Oprócz gwarancji jakości już na starcie masz pewność jasnych zasad współpracy. 

Kim był William Szekspir?

Data i miejsce urodzenia: prawdopodobnie 23 kwietnia 1564 roku, Stratford-upon-Avon

Data i miejsce śmierci: 23 kwietnia lub 3 maja 1616 roku, Stratford-upon-Avon

Dziedzina sztuki: literatura piękna

Dorobek: 38 sztuk, 154 sonety i wiele innych utworów z różnych gatunków

Lata twórczości: 1585-1612

1564 rok – na świat przychodzi William Szekspir

Przyszedł na świat jako trzecie z ośmiorga dzieci Johna Shakespeare’a i Mary Arden. Rodzice byli kuzynostwem, aby nie odbiegało to od ówczesnych standardów. Ojciec był rękawicznikiem i lokalnym politykiem, z kolei matka pochodziła ze znanej bogatej rodziny.

Czas szkolny

W szkole w Stratford uczył się łaciny, historii, literatury antycznej i retoryki. Po pewnym czasie, najprawdopodobniej ze względu na kłopoty finansowe ojca, przerwał naukę. Nikt nie potrafi powiedzieć, czy kiedykolwiek powrócić do edukacji, najpewniej nie miało to już miejsca.

Pierwsze prace

Poszukując źródła zarobku zahaczał się u różnych majątkach i zamożnych tego czasu, był guwernerem, sekretarzem oraz aktorem w dworskich przedstawieniach.

Małżeństwo z Anne Heathaway

W 1582 roku, mając zaledwie 18 lat, poślubił 26-letnią Anne Heathaway. Podkreśla się, że ślub ten zapewne wymuszony był przez rodziców panny młodej i faktem, że oczekiwała dziecka. Doczekali się trójki potomstwa – Suzanne i bliźniąt Hamneta (zmarł w wieku 11 lat) i Judith. Lata po przyjściu na świat dwójki młodszych dzieci są po dziś dzień owiane tajemnicą. Nikt nie wie, gdzie był, ani czym wówczas zajmował się Szekspir.

Trupa Lorda Szambelana

Pierwsze drukowane wzmianki o nim pojawiły się w broszurze Roberta Greene’a w 1592 roku. W tym czasie był członkiem Trupy Lorda Szambelana – angielskiej grupy aktorskiej działającej w Londynie, zwanej w późniejszym czasie King’s Men.

Po raz pierwszy wziął udział w przedstawieniu w 1598 roku. W tym samym czasie jego nazwisko zaczęło się pojawiać jako autora sztuk. Nie tylko pisał nowe utwory dla Trupy Lorda Szambelana, ale także zajmował się finansami.

Nie może naszej uwadze umknąć też fakt, że był współwłaścicielem Globe Theatre. A nazwa ta to dziś znana jest wielu ludziom. Był to teatr w Londynie działający w latach 1599-1642. Jego założycielami byli bracia Richard i Cuthbert Burbageowie. Aktorami byli tu wyłącznie mężczyźni.

Posiadłość za sztuki

Jego majątek rósł w szybkim tempie. Zakupił dom w dzielnicy Blacfriars w Londynie i posiadłość New Place w Stratford. Zabiegał o nadanie herbu jego ojcu, do czego doszło w 1596 roku.

Odszedł mając 52 lata

Zmarł w wieku 52 lat w posiadłości New Place w Stratford w 1613 roku. Pochowano go w absydzie kolegiaty Świętej Trójcy w Stratford.

Jeden z największych w panteonie literatury

Dzieła Szekspira to przykłady najwybitniejszych dzieł literatury zachodniej. Mało tego, jego twórczość rozwinęła teatr elżbietański. Wpłynął także na odbiór sztuki – doceniali go zarówno intelektualiści, jak i zwykli ludzie poszukujący rozrywki.

Za życia szanowany, aczkolwiek nieuznawany za wybitnego poetę. W XVII wieku już go ceniono, ale nie dorównywał popularności Johnowi Fletcherowi, angielskiemu pisarzowi, autorowi wielu sztuk w okresie panowania Jakuba I. XVIII-wieczna społeczność okrzyknęła go już wybitnym twórcą. Kolejny wiek, XIX, był szczytowym okresem popularności Szekspira. Warto przypomnieć, że romantycy określali go bardem-idolem. Współcześnie jest najczęściej inscenizowanym i ekranizowanym autorem sztuk w historii. Udało mu się coś, o czym marzy wielu ludzi pióra – przeniknął do świadomości zwykłego człowieka, nawet ci, którym nie jest bliska poezja, literatura czy teatr, wiedzą, kim był.

Potrzebujesz skontaktować się z godnym zaufania tłumaczem? Zależy ci na osobie, która potrafi nie tylko świetnie operować słowem, swobodnie porusza się w przestrzeni angielskiego, ale i nie obca jest jej kultura zw. z tym językiem? Jeśli szukasz profesjonalisty, najprościej udać się do renomowanego biura tłumaczeń.

Inni o Szekspirze

W XVII wieku Ben Jonson, angielski dramaturg, poeta i aktor, otwarcie stwierdził, że Szekspir był niezwykle szczerym i otwartym człowiekiem, któremu przypisywał same szlachetne cechy.

W XVIII wieku Joseph Addison, angielski pisarz, publicysta i polityk uważany za pioniera nowożytnego dziennikarstwa był zdania, że pod względem rzemiosła Szekspir prześcigał wszystkich innych, nikt nie mógł się z nim równać. Za jego największy atut uważał geniusz.

W XX wieku Thomas Stearns Eliot (T.S. Eliot), amerykańsko-brytyjski poeta, przedstawiciel modernizmu, dramaturg i eseista, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury z 1948 roku, nie krył swoich poglądów na temat największych postaci świata literackiego. Uważał, że najważniejszymi pisarzami w historii są Dante Alighieri i Szekspir.

Dzieła Szekspira

Kroniki, wśród nich m.in.:

  • „Żywot i śmierć króla Jana”(ang. „King John”),

  • „Henryk VIII” (ang. „King Henry VIII or Al lis True”).

Komedie, np.:

  • „Sen nocy letniej” (ang. „A Midsummer Night’s Dream”),

  • „Kupiec wenecki” (ang. „The Merchant of Venice”).

Tragedie, w tym m.in.:

  • „Romeo i Julia” (ang. „Romeo and Juliet”),

  • „Hamlet” (ang. „Hamlet, Prince of Denmark”),

  • „Makbet” (ang. „Macbeth”),

  • „Antoniusz i Kleopatra” (ang. Anthony and Cleopatra”).

Wiersze i poematy:

  • „Sonety” (ang. „Shakespeare’s sonnets”),

  • „Namiętny pielgrzym” (ang. „The Passionato Pilgrim”).

Utwory zaginione:

Autorstwo ich jest niepotwierdzone, ale przypisuje się je Szekspirowi. Mowa tutaj o:

  • „Cardenio” (ang. „Cardenio”),

  • „Zyskane (zwycięskie) zachody miłości” (ang. Love’s Labour’s Won”).

Geniusz

Szekspir był pisarzem, który w niezwykle szybkim czasie poczynił ogromne postępy w pisaniu, nie dało się nie zauważyć przepaści pomiędzy nim, a innymi, mu współczesnymi. Przepaść w stylu, w dowcipie, w bogactwie, w łatwości wyrażania i rozumienia oddziela ich język od jego. Byłoby to wystarczającym osiągnięciem, ale nawet to nie jest jedyny powód, dla którego osiągnął kultową pozycję na całym świecie.

Geniusz Szekspira nie skrywa jednak w tym, jak operował językiem, ale także w największym darze, jaki posiadał, a mianowicie historie, jakie dał Anglii i całemu światu. To było coś więcej niż rozrywka. Oto zaczął odkrywać ludzką psychologię, i to w jakim stylu! Pokazywał nam, kim jesteśmy, jako ludzie, jako członkowie jakiejś konkretnej społeczności, ale i jako jednostki.

Inspiracje do swoich opowieści czerpał z każdego możliwego źródła, ale nigdy nie zmieniając ich ani nie dostosowując do swoich celów. To nie było nic nowego. Od dawnych czasów była to znana praktyka, „zapożyczanie” od siebie nawzajem, dodając własny styl i spin. To, co mogło być szczególną cechą Szekspira, to sposób, w jaki łączył elementy z dwóch lub więcej różnych źródeł, czasami nawet z dwóch lub więcej różnych gatunków.

Znalazł te historie w źródłach, począwszy od starożytnych tekstów greckich i łacińskich, które uczył się jako dziecko w szkole, od starożytnych opowieści przekazywanych przez kuchenne palenisko w zimowe wieczory przez członków jego rodziny, po bieżące wydarzenia, nielegalne romanse, morderstwa i skandale, które stanowiły lokalne lub krajowe plotki. To on poprawiał, łączył i opowiadał słowa i działania postaci tak żywe, że nadal żyją z nami dzisiaj. Zostawił swój ślad na każdym aspekcie naszego współczesnego życia.

Jego twórczość należy do najlepszych w świecie literatury angielskiej i zachodniej, a może nawet dalej. Jest to nierozerwalnie związane z jego siłą poznawczą. Dlaczego? On po prostu myślał bardziej wszechstronnie i oryginalnie niż jakikolwiek inny pisarz.

Siła jego słów wciąż oddziałuje na współczesnych. Jest wszędzie, w języku (angielskim i nie tylko), w koncertach, baletach, operach, sztukach i filmach, które oglądamy dla rozrywki, w opowieściach i postaciach, które odzwierciedlają nas samych, przynajmniej na każdym etapie życia, od Romeo do Leara, Ofelii do Kleopatry. Przemyca coś od siebie w każdej roli społecznej: od złoczyńcy do ofiary, od bohatera do szaleńca, od kochanka po świętego. Pokazuje nam kim jest człowiek.

Szekspir w polskich tłumaczeniach

Sztuki Szekspira wystawiano w Polsce jeszcze za życia autora. Pierwszego polskiego tłumaczenia jego dzieł podjął się Ignacy Hołowiński – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup mohylewski, profesor Uniwersytetu Kijowskiego, potem Akademii Duchownej w Petersburgu, apologeta i patrolog, pisarz i tłumacz. W latach 1839-1841 przełożył 10 utworów. Nie odznaczały się jednak wysokim poziomem. Skrytykował je sam Juliusz Słowacki.

W 1875 roku wydano „Dzieła dramatyczne Williama Shakespeare”. Autorami byli Stanisław Koźmian, Leon Ulrich i Józef Paszkowski – cała trójka wsławiła się przekładami dzieł Szekspira. Przy tym wydaniu pomagał Józef Ignacy Kraszewski – polski pisarz, publicysta, wydawca, historyk, działacz społeczny i polityczny, autor z największą liczbą wydanych książek i wierszy w historii literatury polskiej, malarz.

Dzieła Szekspira, w tym poematy i sonety, tłumaczył Jan Kasprowicz – polski poeta, dramaturg, krytyk literacki i tłumacz.

Sonety w tym samym czasie przełożyła Maria Sułkowska – polska poetka, autorka pierwszego polskiego tłumaczenia całości sonetów Williama Szekspira.

W XX wieku przekładaniem tego wybitnego twórcy zajmowali się m.in. Stanisław Barańczak – polski poeta, krytyk literacki, tłumacz, jeden z najważniejszych twórców Nowej Fali, działacz Komitetu Obrony Robotników i Maciej Słomczyński – polski pisarz i tłumacz. Swoje powieści kryminalne podpisywał pseudonimem Joe Alex. To pierwszy człowiek na świecie, który przetłumaczył wszystkie utwory Szekspira.

Kultowe cytaty Szekspira

Stwierdziliśmy, że najlepszym zakończeniem niniejszego tekstu będzie kilka cytatów samego mistrza.

  • „Nie poddawaj się rozpaczy. Życie nie jest lepsze ani gorsze od naszych marzeń, jest tylko zupełnie inne.”

  • „Miłość, która się zmienia nie jest miłością. Miłość jest jak nieusuwalne znamię, przetrwa burze i nigdy nie zadrży. Miłość nie zmienia się z czasem, w ciągu godzin czy tygodni, ale potwierdza się, nawet u progu przeznaczenia.”

  • „Gwałtownych uciech i koniec gwałtowny. Są one na kształt prochu zatlonego co wystrzeliwszy gaśnie.”

  • „Najlepszych ludzi uformowało naprawianie własnych błędów.”

  • „Mądry człowiek nie opłakuje przegranej, lecz żywo szuka sposobu, jak wyleczyć odniesione rany.”

  • „Jeżeli w książkach czyta się tylko to, co zostało napisane, to całe czytanie na nic.”

  • „Świat jest teatrem, aktorami ludzie, którzy kolejno wchodzą i znikają.”

Realizujesz projekt, do którego niezbędna jest współpraca z wysokiej klasy tłumaczem? Zależy ci na osobie posiadającej doświadczenie, potrafiącej udźwignąć ciężar odpowiedzialności, a także takiej, która odznacza się pasją? Jedną z dróg, która doprowadzi cię do specjalisty którego potrzebujesz, jest udanie się do renomowanego biura tłumaczeń. Za obraniem tego kierunku przemawiają także takie kwestie, jak: jasne zasady współpracy, kierownik projektu opiekujący się przekładem od samego początku do końca oraz nieskazitelna opinia w branży.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *