Tak inni i fascynujący – klasycy literatury chińskiej

Państwo Środka ma nie tylko długą i barwną historię, ale może poszczycić się równie bogatą spuścizną literacką. Z czasów dynastii Zhou, panującej w latach 1030-221 p.n.e., wywodzą się najwcześniejsze formy literatury – wówczas powstały pisma Konfucjusza i Lao Tzu. Rozkwit poezji zazwyczaj datuje się na okres dynastii Han, 202 rok p.n.e.-220 rok n.e. Złoty wiek chińskiej literatury przypadł na dynastię Tang, VII-XIV wiek. Narodziny powieści miały miejsce za dynastii Song, 960-1279 rok. Czasy dynastii Ming i Qing to cztery klasyczne powieści chińskie: „Opowieści znad brzegów rzek” (XIV wiek), „Opowieści o Trzech Królestwach” (XIV wiek), „Wędrówka na Zachód” (XVI wiek) i „Sen czerwonego pawilonu” (XVIII wiek) – utwory uchodzące za najwybitniejsze osiągnięcie literatury chińskiej cesarskich Chin, a także najdłuższe i najstarsze powieści na świecie.

Szukasz tłumacza chińskiego? Zależy ci na nawiązaniu współpracy z osobą posiadającą bogate doświadczenie, ale i pasjonującą się kulturą Państwa Środka? Dotrzyj do odpowiedniego eksperta przez renomowane biuro tłumaczeń SuperTłumacz.

A Ty kogo znasz? Porozmawiajmy o chińskich klasykach

Konfucjusz, Lao Tzu i Sun Tzu są dobrze znani na całym świecie, ale wielu chińskich poetów, filozofów i powieściopisarzy wciąż nie przedarło się do świadomości większej grupy czytelników.

Historia chińskiej literatury sięga tysięcy lat i trudno tutaj zmieścić nam wszystkich jej przedstawicieli, którzy na to zasługują. Wszystko zaczyna się od najwcześniejszych archiwów dynastycznych sądów aż po dojrzałe powieści fikcyjne, które powstały w czasach dynastii Ming, aby dać rozrywkę Chińczykom potrafiącym czytać. Wprowadzenie rozpowszechnionego drzeworytu w czasach panowania dynastii Tang oraz wynalezienie ruchomego typu druku przez Bi Shenga podczas dynastii Song szybko rozpowszechniało różne rękopisy w całych Chinach. A przenosząc się do czasów bardziej nam współczesnych, trzeba wspomnieć o tym, że Lu Xun jest uważany za twórcę literatury baihua. Wobec tego często nazywa się go po prostu ojcem współczesnej literatury chińskiej. A jacy są jej pozostali przedstawiciele?

Qu Yuan

Lata życia: 339-278 p.n.e.

Największe dzieła: antologia „Chu Ci” („Pieśni z Chu”) i „Tian Wen” („Pytam Niebiosa”)

To pierwszy chiński poeta, którego znamy z imienia i nazwiska. Był mężem stanu i poetą w okresie Walczących Królestw. To właśnie jemu przypisuje się autorstwo pierwszych siedmiu wierszy z „Chu Ci”.

Służył pod rządami króla Huai, ale został wygnany po skomponowaniu wiersza „Li Sao”, który zaatakował sąd za to, że nie posłuchał jego rady. W Chinach uchodzi za legendarnego patriotę, który sprzeciwił się wojnom i chciał, aby jego kraj się zjednoczył.

Popełnił samobójstwo rzucając się w rzekę Miluo. Co ciekawe, mówi się, że od próby podjętej przez miejscowych rybaków, którzy chcieli go uratować, a potem znaleźć jego ciało wywodzi się znany wszystkim obecnie wyścig smoczych łodzi.

Wang Wei

Lata życia: 699 lub 701-759 lub 761,

Twórczość: czterowiersze shi

Był malarzem, muzykiem, poetą i pobożnym buddystą. Można także spotkać się z używaniem przez niego buddyjskiego imienia Mojie. Obok Li Baia i Du Fu uznawany za najwybitniejszego poetę dynastii Tang.

Komponował poezję wizualną, określaną poezją Wang Manga. W jego twórczości da się przeważnie wyróżnić czterowiersze shi – do naszych czasów przetrwało ich ok. 400.

Uznawany także za pierwszego wybitnego malarza chińskiego, prekursora monochromatycznego malarstwa pejzażowego.

Ważnym elementem jego życiorysu jest buddyzm. Na dworze mnicha Senhui zetknął się z buddyzmem chan, który to wywarł na jego osobę, życie i twórczość ogromny wpływ. Przez wielu uważany za ideał urzędnika, uczonego i artysty.

Potrzebujesz nawiązać kontakt z świetnym tłumaczem języka chińskiego? Chcesz, aby była to osoba z doświadczeniem, konkretnymi umiejętnościami i wiedzą? Jeśli zależy ci na specjaliście z górnej półki, pomyśl nad udaniem się do renomowanego biura tłumaczeń.

Shi Nai’an

Lata życia:1296-1372

Najważniejsze dzieła: „Opowieści znad brzegów rzek”

Był autorem pierwszej z czterech wielkich klasycznych powieści, choć niektórzy historycy uważają, że jego mentor Luo Guanzhong odegrał najważniejszą rolę w jej pisaniu. Niemniej przyjęło się, iż to jemu przypisuje się zebranie i opracowanie materiałów na temat XII-wiecznego powstania chłopskiego Song Jianga, które stanowiły kanwę podstawowej wersji „Opowieści znad brzegów rzek”.

Niewiele wiadomo o Shi, ale przypisana mu opowieść o buntownikach wyjętych spod prawa, została zakazana przez setki lat. Utwór napisany w popularnym języku potocznym charakteryzuje się rozwojem postaci w przeciwieństwie do historycznych pism tamtych czasów. Wprowadził też do kultury chińskiej jedne z najbardziej lubianych postaci literackich, tj.: Wu Song, Lin Chong czy Lu Zhishen.

Luo Guanzhong

Lata życia: 1330-1400

Najbardziej znane dzieło: „Opowieść o Trzech Królestwach”

Był płodnym pisarzem, przez wiele lat przypisywano mu wiele anonimowych dzieł. Historycy zgadzają się, że druga z czterech wielkich klasycznych powieści, „Opowieść o Trzech Królestwach”, wyszła spod jego pióra. Utwór liczy ponad 750 000 chińskich znaków, i snuje historię trzech królestw na przestrzeni stulecia – akcja w epoce Trzech Królestw, 220-280. Opiera się na historycznych relacjach i zawiera postacie historyczne, ale także włącza folkowe historie i wątki z popularnych dramatów tamtych czasów. Stworzył kilkaset różnych bohaterów.

Ponadto jest autorem „Opowieści z końca dynastii Tang i epoki Pięciu Dynastii”, „Upadku dynastii Tang” i „Trzej Sui zwyciężają czary”.

Wu Cheng’en

Lata życia: 1500-1582

Najbardziej znane dzieło: „Wędrówka na Zachód”

Luźno oparta na historycznym opisie wędrówki buddyjskiego mnicha, Xuanzanga, z poczuciem humoru opisuje podróż z Chin do Indii, a wszystko po to, aby przywieźć święte buddyjskie pisma.

Historia zawiera wątki religijne, błyskotliwy dialog i eleganckie wiersze, a także krytyczny komentarz do współczesnych Chin. Ma charakter fantastyczny, a postacie Wu Cheng’ena mają do czynienia z demonami i siłami nadprzyrodzonymi, co jest silnie powiązane z folklorem taoistycznym i buddyjskim, a także tradycją ustnych chińskich opowiadań.

Niewiele wiadomo o autorze, któremu przypisuje się trzecią z czterech wielkich klasycznych powieści znanej w Polsce jako „Wędrówka na Zachód”. Z dostępnych informacji wiadomo, że studiował na cesarskim uniwersytecie w Nankinie, a w dalszej przyszłości piastował funkcję urzędnika. Zapewne rozczarowany prowadzoną polityką przez władze, postanowił wieść skromne życie uczonego i pisarza.

Opowiadacz z Lanling

Najbardziej znane dzieło: „Kwiaty śliwy w złotym wazonie”

Opowiadacz z Lanling był pseudonimem nieznanego autora kontrowersyjnej powieści „Kwiaty śliwy w złotym wazonie”. Od opublikowania tego dzieła w 1610 roku było często zakazywane, za oficjalny powód podawano pornograficzny charakter.

Tak naprawdę utwór ten był ostrą krytyką warstw rządzących, i to należy brać za faktyczną przyczynę niszczenia jego egzemplarzy, a nie warstwę erotyczną i sprośny język, do którego w Państwie Środka od zawsze było o wiele swobodniejsze podejście niż np. na Starym Kontynencie.

Ten klasyk powstał w odmianie chińskiego zwanej baihua. Akcja toczy się w czasach dynastii Song. Opisuje hulaszcze i niezwykle rozwiązłe życie Xymena Qinga – kupca, a potem urzędnika. Ważnymi postaciami są tutaj kobiety – żony i kochanki głównego bohatera. To właśnie od ich imion pochodzi chińska nazwa utworu Jīn Píng Méi.

Badacze nie są w stanie ani dokładnie podać daty powstania utworu, ani pewnie określić autora. Jedna ze znanych legend uznaje za jego twórcę Wang Shizhena, pisarza z epoki Ming, który miał podsunąć ministrowi cesarza kartę rękopisu nasączoną trucizną, a wszystko po to, aby zemścić się za śmierć ojca.

Amerykański tłumacz David Todd Roy podejrzewał, że jego autorem jest poeta Xu Wei. Skąd taka teoria? Wei słynął z malarstwa i kaligrafii, poza tym był wczesnym orędownikiem praw kobiet; napisał popularną grę o legendzie Mulana. Został jednak również uwięziony za zamordowanie swojej drugiej żony.

Cao Xueqin

Lata życia: 1715 lub 1724-1763 lub 1764

Najbardziej znane dzieło: „Sen czerwonego pawilonu”

Był autorem czwartego z czterech wielkich klasycznych powieści, „Snu czerwonego pawilonu”, dzieła, które jest zarazem najbardziej znaną chińska powieścią z nurtu społeczno-obyczajowego. Utwór opowiada historię arystokratycznej rodziny i jej upadku.

Cao Xueqin przedstawił w swoim dziele ogromną ilość postaci i stworzył niezwykle wnikliwy obraz chińskiej arystokracji żyjącej. Charakteryzuje się bogactwem symboliki i widoczną erudycją autora.

Co ciekawe, do XX wieku autorstwo tego chińskiego dzieła było nieznane. Jego twórcę odkryły dopiero badania Hu Shi.

Lu Xun

Lata życia: 1881-1936

Najbardziej znane dzieło: „Dziennik obłąkanego”

Tak naprawdę nazywał się Zhou Shuren. Studiował medycynę w Japonii, ale ostatecznie doszedł do wniosku, że chce zostać pisarzem. Uznaje się go za najwybitniejszego chińskiego autora XX wieku i ojca współczesnej literatury chińskiej.

W 1918 opublikował swoje pierwsze opowiadanie, „Dziennik obłąkanego”, pierwszą potoczną historię we współczesnej literaturze chińskiej, która stała się zarazem jego najbardziej głośnym dziełem.

W 1923 roku wydał pierwszy zbiór opowiadań „Mój stary dom” i „Prawdziwą historię A Q”.

Jego pisma obejmowały wiele gatunków, od fikcji, przez satyrę, aż po historyczne opisy.

Ba Jin

Lata życia: 1904-2005

Najbardziej znane dzieło: ”Gdy bogowie odchodzą”

Urodził się jako Li Yaotang. Swoją karierę rozpoczynał jako poeta, ale zdobył sławę jako powieściopisarz. Najsłynniejszą powieść wydał w 1933 roku, w polskim wydaniu znana jest jako „Gdy bogowie odchodzą”.

Podczas Rewolucji Kulturalnej uznany za kontrrewolucjonistę. Poza tym tłumaczył utwory rosyjskie, brytyjskie, niemieckie i włoskie. Badacze literatury w jego twórczości dopatrują się zazwyczaj wpływu Zoli, Czechowa czy Turgieniewa.

Ponadto autor takich dzieł, jak „Miewang” (1929), Wu” (1936), „Qiu” (1940) i „Huo” (1945).

Szukasz tłumacza, który pomoże ci przełożyć materiały „z” lub „na” język chiński? Zależy ci na współpracy z prawdziwym profesjonalistą? Jeśli chcesz dotrzeć do najlepszych na rynku ekspertów i wybrać tego jednego, któremu powierzysz swój projekt – skonsultuj się z renomowanym biurem tłumaczeń.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *