Stanowisko TEPIS w sprawie zmian w Ustawie o zawodzie tłumacza przysięgłego

Towarzystwo Tłumaczy Przysięgłych i Specjalistycznych TEPIS to jedna z najważniejszych polskich organizacji tłumaczy. Także opiniotwórcza. Na początku listopada Rada Naczelna uchwaliła tekst stanowiska w sprawie planowanej nowelizacji w Ustawie o zawodzie tłumacza przysięgłego. Treść opinii dotyczyła przede wszystkim dostępu do zawodu tłumacza przysięgłego.

Łatwiejszy dostęp do zawodu tłumacza przysięgłego – konieczne konsultacje

Jedną z najważniejszych zmian, budzącą niepokój Towarzystwa, jest znaczne ułatwienie dostępu do uzyskania kwalifikacji tłumacza przysięgłego. Kluczowym elementem stanowiska jest żądanie konsultacji projektu zmian ustawy z zawodowymi organizacjami tłumaczy. Należy bowiem zdaniem TEPIS zadać sobie pytanie: gdzie leży granica między rozsądnymi, społecznie akceptowalnymi ułatwieniami związanymi z dostępem do zawodu – a obniżeniem wymagań, które wpłynie na jakość wykonywanej pracy? To drugie może spowodować znaczne szkody materialne i moralne dla państwa.

Rada zgadza się oczywiście z procedurami ułatwienia dostępu do zawodu na poziomie wszelkich technicznych procedur organizacji samego egzaminu. Chodzi tu przede wszystkim o zwiększenie ich częstotliwości, usprawnienie prowadzenia i jasne wytyczne co do wymagań.

Postuluje się także, aby dostęp do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego miały osoby z dużym doświadczeniem, nauczające praktycznych zasad przekładu tekstu. Rada jest za tym, by byli oni zwolnieni z egzaminu z tłumaczenia pisemnego na rzecz sprawdzenia znajomości zasad wykonywania zawodu oraz treści aktów prawnych stanowiących o teoretycznych i praktycznych aspektach pracy tłumacza przysięgłego.

TEPIS popiera również ułatwienie dostępu do zawodu profesjonalistom mającym duże umiejętności praktyczne. Wyłączają tu jednak nauczycieli wszelkich przedmiotów teoretycznych, które nie są bezpośrednio związane z wykonywaniem praktycznej pracy z zakresu przekładu specjalistycznego – na przykład wykładowców teorii tłumaczenia, glottodydaktyki, literaturoznawstwa.

Kwalifikacje tłumacza wyznaczają poziom ochrony obywatela Unii Europejskiej

Bardzo istotnym czynnikiem w dyskusji o dostępie do zawodu jest wykształcenie tłumacza – wynika to bezpośrednio z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka:

Art. 8 dyrektywy „Niezmniejszanie poziomu ochrony” mówi, że jakość kwalifikacji tłumacza jest wyznacznikiem poziomu ochrony prawa człowieka do rzetelnego procesu.

Dyskusja jest więc niewątpliwie potrzebna i tak istotne zmiany, jakie wprowadzić ma nowelizacja przepisów, zdecydowanie powinny być konsultowane ze środowiskiem, którego dotyczą i które potrafi ocenić realnie ich potencjalne skutki.