Poprawna pisownia z partykułami – uwagi praktyczne

Partykuła jest niesamodzielną i nieodmienną częścią mowy. Jej używanie w wypowiedzi pozwala na bardziej emocjonalne nacechowanie wygłaszanego komunikatu. Wiele osób ma jednak nadal spore problemy z zachowaniem poprawności ortograficznej przy stosowaniu partykuły.

Gdzie „czai się” partykuła?

Z partykułami spotykają się przede wszystkim osoby dokonujące przekładów literackich, choć nie są też obce tłumaczom ustnym. Coraz więcej pojawia się ich także w hasłach i sloganach reklamowych. Warto więc w tym miejscu przypomnieć te, na które można się najczęściej natknąć.

Pisownia rozdzielna oraz łączna z partykułami – zasady i przykłady

Partykuły, przy których stosujemy pisownię rozdzielną:

bodaj, to, tak, tu, lada, niech, chyba, ci, co, niechaj oby, tam

Ich zastosowanie w praktyce, podczas tłumaczenia tekstu, może być następujące:

  • bądź co bądź
  • byle jak
  • a to ci heca!
  • nie lada sztuka
  • niechaj żyje nam!
  • że tak powiem

Pisownię łączna z partykułami stosujemy natomiast wówczas, kiedy łączą się one z takimi cząstkami jak – bym, – byś , -byśmy, – byście, – by.

Pisowni łącznej z tymi cząstkami polegają przykładowo następujące partykuły:

  • ani – ani byście
  • bodaj – bodajby
  • gdzież – gdzieżbyśmy
  • oby – obyśmy
  • niech – niechby
  • niechaj – niechaj byśmy
  • czyż – czyżbyście
  • nuż – a nuż byśmy

Co ciekawe, kiedy używamy powyższych form w tekście pisanym za pomocą znanych edytorów, komputer, w toku sprawdzania poprawności ortograficznej naszej wypowiedzi, taki wyraz często samodzielnie rozdziela. Nie dajmy się jednak zmylić, że taka forma jest poprawna. Nie jest. Aby jednak wyłapać te sytuacje, trzeba dość dobrze znać odpowiedni sposób użycia partykuły.

Szczególne grupy partykuł i ich użycie

Ciekawą grupę partykuł stanowią: -że, -ż, -li, -ć

Formy te są coraz rzadziej używane w języku mówionym. Pisownia z powyższymi partykułami co do zasady jest jednak łączna. Na przykład:

Kiedyż, gdzież, czemuż, skądże , znaszli, chceszli

Są jednak sytuacje wyjątkowe i przykładowo pisownię rozdzielną zastosujemy wobec takiego użycia partykuły -li, gdzie znaczy ona „wyłącznie, jedynie, też, tylko”:

„Pozwoliłam użyć tego li tylko dla celów informacyjnych”

W zależności od kontekstów, jak i cząstek, z jakimi partykuła jest używana, poprawna pisownia może budzić szereg wątpliwości. Lepiej wtedy sięgnąć raczej do słownika, niż opierać się na rozmaitych komputerowych korektach pisowni.

Partykuła „nie”

Kolejnym problemem natury ortograficznej bywa czasem poprawna pisownia z partykułą „nie”, pełniącą funkcję zaprzeczenia. W jej przypadku istnieje odrębny zbiór zasad ortograficznych, który zostanie omówiony w kolejnym artykule.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *