Transformacje językowe według Stiepana Barchudarowa

Transformacje są różnicami, jakie występują między tekstem tłumaczonym a oryginalnym. Nie chodzi tutaj o nową interpretację tłumaczenia, ale o różnice obiektywne.

Stiepan Barchudarow, rosyjski leksykograf, wyróżnił następujące rodzaje transformacji:

  • inwersje,
  • uzupełnienia,
  • opuszczenia,
  • substytucje.

Powyższe elementy, co do zasady mają charakter obiektywny, wymuszony normą językową. Jednak można na nie spojrzeć z subiektywnego punktu widzenia. Użycie każdej z tych transformacji to suwerenna decyzja tłumacza. Przecież tłumaczenie, bez względu na czasy, w których jest przeprowadzane, zawsze staje się sztuką wyboru.

Inwersje

Znaczenie inwersji w tłumaczeniu uzależnione jest w dużej mierze od tego, czy dany język jest fleksyjny czy też nie. W językach fleksyjnych zmiana kolejności, czyli inwersja, nie musi wpływać na znaczenie zdania. Jednak w języku niefleksyjnym jest ona już bardzo istotna. Warto przeanalizować to na przykładzie.

Jimmy loves Sue.
Sue loves Jimmy.

Każde z tych zdań, prezentuje zupełnie inny sens. Język angielski, jako język niefleksyjny, nie może pozwolić sobie na dużą liczbę inwersji, w przeciwieństwie do języka polskiego.

Substytucje

Substytucje to różnice, jakie występują między oryginałem i przekładem, dotyczą zarówno sfery językowej, jak i pozajęzykowej. Substytucja to zastąpienie jednego elementu, drugim.

Uzupełnienia

Uzupełnienia mogą być stosowane obowiązkowo, ze względu na obowiązującą normę językową. Mogą być także stosowane fakultatywnie, być suwerenną decyzją tłumacza, niekoniecznie bezpośrednio związaną z charakterystyką języka.

Opuszczenia

Opuszczenia to odwrotność uzupełnień. Pewne elementy oryginału nie pojawiają się w tekście tłumaczonym. Opuszczenia często stosowane są w tłumaczeniach poezji, ze względu na nadanie rytmu konkretnemu utworowi poetyckiemu.

Wszystkie transformacje są elementami decydującymi o jakości tłumaczenia i jego dostosowaniu się do rynku docelowego. Co więcej, zastosowanie każdej transformacji, która powinna być elementem obiektywnym, to przede wszystkim subiektywna decyzja tłumacza.

To do translatora należy wybór, która transformacja będzie lepsza dla tłumaczonego tekstu. Chyba najtrudniej jest przetłumaczyć dzieło poetyckie. Trzeba dokonać właściwych decyzji, tak, aby przekazać oryginalny sens utworu. Dodatkowo należy pozostawić właściwy dla wiersza układ rymów. Potrzebna jest więc wiedza ściśle określona, z zakresu wersyfikacji, czyli budowy wiersza. Pamiętajmy, że tłumaczenie jest sztuką subiektywnego wyboru.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *