Sztuka dobrej prezentacji: retoryka w tłumaczeniu

Czy sztuka przemawiania, niewątpliwie przydatna osobom występującym publicznie, jest potrzebna także tłumaczowi ustnemu albo nawet pisemnemu? Teoretycznie żaden z nich nie jest mówcą w ścisłym tego słowa znaczeniu. Obaj jednak potrzebują w swojej pracy umiejętności budowania zrozumiałych i dobrze odbieranych wypowiedzi, a to właśnie zapewnia retoryka. Przydaje się ona zresztą niezależnie od zawodu, a nawet w życiu prywatnym. Warto więc ją poznać nieco bliżej.

Retoryka: sztuka pięknego mówienia

Umiejętność przemawiania to także znajomość sposobów przekonania publiczności do swoich racji – na przykład podczas konferencji naukowej. Tłumacz, posiadając szeroką wiedzę na temat prezentacji swoich poglądów, może w pewnym stopniu pomagać osobom, których wypowiedź bezpośrednio tłumaczy. W końcu to jego słowa słyszą i rozumieją odbiorcy, na nim więc spoczywa ciężar zbudowania co najmniej równie przekonującej i barwnej mowy jak ta, którą przekłada.

Dobrze jest w związku z tym znać przynajmniej podstawy retoryki. Jakie więc cechy wypowiedzi są szczególnie ważne?

Dobitność – można ją uzyskać stosując takie środki retoryczne jak: powtórzenia, wzmocnienia, cytaty, chiazmy.

Obrazowość – im bardziej przybliży się odbiorcy tematykę wypowiedzi czy przemówienia, tym lepiej będzie on mógł sobie wyobrazić, o czym właściwie jest mowa. Dzięki temu zaś nasze słowa trafią do niego znacznie bardziej niż abstrakcyjne pojęcia. Obrazowość wypowiedzi stworzyć można między innymi poprzez porównania, metafory, ilustracje, przykłady.

Budowanie napięcia – uciekając się do niego, oddziaływać można bezpośrednio na emocje odbiorców tak, że nie potrafią się oni „oderwać” od przemowy. Do uzyskania takiego efektu wykorzystać można na przykład: gradację, zaskoczenie, zapowiedź, kontrast.

Komunikatywność – buduje bezpośrednią relację ze słuchaczami, zapewnia proste do zrozumienia ujęcie tematu. Możemy ją osiągnąć dzięki zastosowaniu przykładowo: pytań retorycznych, uprzedzania zarzutów, niedopowiedzeń.

Potęgowanie wrażeń estetycznych – pozwala na „zauroczenie” odbiorcy naszą wypowiedzią i powoduje, że przemowa zapada mu głęboko w pamięć. Na skuteczność tej techniki wskazuje wiele badań, z których wynika, że rzeczy przyjemne zapamiętujemy lepiej i na dłużej. Wrażenia estetyczne potęgują takie środki retoryczne jak: gry słów, pozorne sprzeczności, hiperbole, peryfrazy.

Retoryka jest elementem sztuki dobrej prezentacji. Bardzo ważnym dla tłumacza, któremu zależy na pozytywnym odbiorze jego pracy przez klientów. Stylistyka naszych wypowiedzi, sposób mówienia, ograniczanie tak zwanych „zwrotów z nadmiarem” („prawdziwy fakt”, „równe połowy”), unikanie wielokrotnego powtarzania tych samych słów – wszystko to składa się na wrażenie, jakie wywieramy na słuchających nas osobach.

Czego unikać w wypowiedziach, aby pozostawić dobre wrażenie?

Oprócz stylu wypowiedzi i stosowania środków retorycznych zawsze warto pracować także nad weryfikacją używanych w wypowiedzi określeń. Starajmy się nie nadużywać takich zwrotów jak „szczerze mówiąc” czy „po prostu”, ponieważ ich nadmiar sprawia dokładnie odwrotne od zamierzonego wrażenie (tutaj: nieszczerości, skomplikowania).

Niewybaczalne wręcz jest natomiast częste wydawanie nieartykułowanych dźwięków w rodzaju „eee…”, „mmm” czy „yyy?”. Nawet najbardziej profesjonalnie przygotowana przemowa czy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *