Tłumaczenie intersemiotyczne a sens tekstu oryginalnego

Tłumaczenie intersemiotyczne, czy też przekład intersemiotyczny, to tłumaczenie znaków, należących do odmiennych systemów. Zwykle jest to artystyczne przełożenie treści utworu, na przykład literackiego, na, posługujący się odmiennym systemem znaków, język filmu czy teatru.

Nie należy jednak utożsamiać przekładu intersemiotycznego z filmową czy teatralna adaptacją książki. Adaptacja jest dowolnym przekładem dzieła literackiego na język filmu. Nie dokonuje się tu ścisłego tłumaczenia tekstu, gdyż scenariusz – filmowy czy teatralny – nie przewiduje zwykle wiernego odtworzenia pierwotnego tekstu dzieła, lecz jest jego dowolnym dostosowaniem do potrzeb filmu czy przedstawienia teatralnego.

Inaczej rzecz się ma z tłumaczeniem intersemiotycznym, ponieważ nie ma tu miejsca na dowolność interpretacyjną. Przekład ten dokonywany jest z zachowaniem sensu tekstu pierwotnego.

W tłumaczeniu intersemiotycznym chodzi o to, że podczas jego dokonywania, przekłada się treść utworu na inną formę. Można powiedzieć, że tworzy się rekonstrukcję pierwotnego utworu w zmienionym kształcie, ale zachowując jego pierwotne przesłanie, które przyświecało twórcy przy tworzeniu danego utworu.

Przekład intersemiotyczny, w tym rozumieniu, jest więc przekładem z języka pisanego na język obrazu. Aby móc właściwie dokonać takiego przekładu, trzeba znać podstawowe konwencje obrazu, jakie są zakorzenione w danej kulturze. Do najbardziej znanych obrazów w naszej kulturze, należą:

  • konwencja realistyczna,
  • konwencja symboliczna,
  • konwencja artystyczna.

Konwencja realistyczna utożsamiana jest z komiksem, zaś konwencja symboliczna z plakatem. Jeśli chodzi o konwencje artystyczną to najczęściej przytacza się tu jako przykład muzykę.

Istotą tłumaczenia intersemiotycznego jest fakt, iż jedną informację można przekazywać na różne sposoby. Znaczy to, że jeden i ten sam komunikat można przekazać w różnej formie – w języku pisanym, mówionym czy w formie obrazów. Co ważne, pomimo różnic, jakie zachodzą między tymi formami, przekazywana informacja zawsze ma ten sam sens. Znaczy to, że jej komunikat jest identyczny, niezależnie od formy jej przekazania. To wciąż ta sama informacja o jednakowej treści, choć w innej formie.

Ze względu na to, iż tak ważne jest zachowanie sensu tekstu pierwotnego, tłumaczenie intersemiotyczne jest trudne i cechuje się wieloma regułami. Niełatwo jest bowiem dokonać tłumaczenia z języka pisanego na obraz, tak, aby przekaz był jednakowo zrozumiały w obu formach. Trzeba mieć dużą wyobraźnię i wyczucie tekstu, by prawidłowo oddać go poprzez obraz. Być może stąd wynika fakt, że jedne adaptacje – filmowe czy teatralne – są mniej lub bardziej udane.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *