Tłumaczenie jako akt komunikacji i pośrednictwo w przekazaniu komunikatu

W literaturze branżowej funkcjonuje opinia, że tłumaczenie jest tak naprawdę specyficznym rodzajem komunikacji. Przekład, jako pośredniczenie w wymianie informacji, stanowi w związku z tym bardzo ważny element relacji nawiązywanej między nadawcą i odbiorcą, autorem a czytelnikiem. Bardzo ważne jest, żeby tłumacz miał pełną świadomość tego faktu, wyznacza on bowiem jego główną rolę w procesie komunikacji międzynarodowej.

Wspólnota językowa i komunikacyjna

Bez względu na dziedzinę, przekazanie każdego komunikatu stanowi nawiązanie konkretnej relacji między jego nadawcą i odbiorcą. Podobnie jest w przypadku tłumaczenia: osoba wypowiadająca konkretną informację, ma pewien cel i intencję – i oczekuje odpowiedniej reakcji odbiorcy.

Żeby jednak ten cel mógł zostać zrealizowany, rozmówcy posługują się zwykle zarówno komunikatami werbalnymi, jak i mową ciała i mimiką. Starają się go więc dostosować do sytuacji, ale też swoich wzajemnych wyobrażeń i oczekiwań.

Powyższą zależność można zobrazować następującym schematem:

NADAWCA → CEL → ODBIORCA → REKACJA
NADAWCA (CEL) + ODBIORCA (REAKCJA) = TOŻSAMOŚĆ WSPÓLNOTY KOMUNIKACYJNEJ

Najważniejsze jest to, że aby mówić o pojęciu wspólnoty komunikacyjnej, jej uczestnicy nie muszą należeć do tej samej grupy językowej. Cechą, która ich łączy, może być równie dobrze ten sam obszar kulturowy, wykonywany zawód, przedział wiekowy czy pochodzenie regionalne.

Doskonałym przykładem jest sytuacja, w której dwoje ludzi, choć rozmawia miedzy sobą tym samym i znanym nam językiem, mówi w taki sposób, że jest to dla nas kompletnie niezrozumiałe. Rozumiemy znaczenie poszczególnych słów, nie potrafimy jednak odtworzyć pewnych kontekstów i znaczeń. Mimo tego jednak, wszyscy tworzymy wspólnotę komunikacyjną i językową.

Tłumacz jako ogniwo komunikacji między ludźmi

Jak widać na powyższym przykładzie, każdy komunikat może zawierać zarówno informacje swobodnie zrozumiałe dla wszystkich, jak i rozmaite aluzje czy niedomówienia. Ich znaczenia nie można odnaleźć bezpośrednio w tekście. W tym kontekście mówimy więc o intertekstualności, bardzo ważnej zwłaszcza w tłumaczeniach literackich.

Zauważyć należy, że sam komunikat jest elementem określonej sytuacji, rozmowy, otoczenia. Tworzy on konkretne konteksty i jest nieodłączną częścią procesu porozumiewania się między ludźmi.

Tłumaczenie jest zatem specyficznym rodzajem komunikatu językowego

Wymaga od osoby dokonującej przekładu nie tylko analizy samych słów, zdań i akapitów – ale także celów nadawcy oraz reakcji odbiorców. Można więc spokojnie powiedzieć, że tłumaczenie jest swoistym pośrednictwem w komunikacji nadawca – odbiorca w sytuacji, kiedy nie występuje między nimi wspólnota językowa.

Nakłada to odpowiedzialność zawodową związaną zarówno z przekazaniem intencji zleceniodawcy, jak i upewnieniem się co do tego, że odbiorca z kolei otrzyma komunikat o tym samym, jasnym dla niego znaczeniu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *