Język Esperanto – uniwersalny

Jeszcze przed rokiem 2015, bezpłatna aplikacja do nauki języków obcych Duolingo, wprowadziła do swojej oferty kurs języka esperanto. Esperanto to międzynarodowy język pomocniczy stworzony w 1887 roku przez Ludwika Zamenhofa. Pomimo że Esperanto to najpopularniejszy ze skonstruowanych do tej pory języków uniwersalnych, to jednak wciąż nie zajmuje pierwszego miejsca, jeśli chodzi o powszechność.

Pragnienie stworzenia uniwersalnych języków – takich, które będą zrozumiałe dla ludzi na całym świecie – towarzyszy ludzkości od wieków.

Niektórzy tą chęć rozpatrują w kontekście religijnym. Biblijna opowieść o wieży Babel przedstawia wszystkich ludzi mówiących w tym samym, świętym języku. Inni zaś chcą po prostu prostego, uniwersalnego języka, aby ułatwić komunikację, bez względu na to czy język ten byłby pierwotny, czy też wtórny.

Niestety, dzisiaj idea uniwersalnego języka jest niczym więcej, niż tylko mitem. W dawnych czasach niektóre języki wykazywały cechy uniwersalności np. łacina czy język sanskrycki, to jednak ich wpływ zanikał wraz z upływem czasu.

Obecnie na świecie istnieje ponad 6000 żywych języków. Niektórzy lingwiści marzą o stworzeniu języka międzynarodowego, który mógłby łączyć ludzi w ten sam sposób, w jaki może to robić język uniwersalny.

Rozwój języka międzynarodowego

Już od 1800 roku lingwiści starali się stworzyć jeden uniwersalny język dla ludzi, którzy posługują się różnymi językami ojczystymi. Jest to próba wykreowania tzw. „międzynarodowego języka pomocniczego”, w skrócie IALs (od „international auxiliary languages”).

Języki międzynarodowe różnią się od popularnej idei stworzenia języków uniwersalnych. Międzynarodowe języki pomocnicze nie mają się stać językami podstawowymi ani w ogóle nie mają na celu zastąpienia istniejących języków ojczystych. To języki dodatkowe, dzięki którym będzie można porozumieć się wszędzie ze wszystkimi. Jednym słowem mają ułatwić międzynarodową komunikację.

Przykłady popularnych języków międzynarodowych

Pomysł skonstruowania pierwszego języka międzynarodowego pojawił się już w 1827 roku, a idea i fascynacja językami uniwersalnymi trwa do dziś.

Próby skonstruowania jednego, wspólnego języka pojawiają się średnio co kilka lat i owocują różnymi skutkami. Oto kilka przykładów takich języków międzynarodowych.

Solresol

Często określany jako pierwszy stworzony przez człowieka język międzynarodowy. Oparty jest na skali muzycznej – występuje w nim 7 sylab, zaś każda sylaba jest reprezentowana przez inną nutę (do, re, mi, fa, sol, la, si). Znaczenie słów zmienia się wraz z odwróceniem kolejności sylab np. „fala” oznacza dobre, zaś „lafa” złe.

Ponieważ Solresol nie jest oparty na żadnym istniejącym języku, to jego nauka stwarza dosyć duże problemy. Ponadto ograniczona liczba sylab nie pozwala na konstrukcję kompleksowego słownictwa.

Volapük

Jest to pierwszy z języków uniwersalnych, który cieszył się dosyć dużą popularnością. Volapük opiera się na połączeniu języków angielskiego, francuskiego oraz niemieckiego. Na różnych konferencjach w ciągu roku można spotkać około 20 mówców posługujących się tym językiem.

Esperanto

Zdecydowanie najbardziej popularny język sztucznie stworzony przez człowieka. Zna i posługuje się nim ponad 100 000 ludzi na całym świecie. Esperanto zostało stworzone w 1880 roku przez Ludwika Zamenhofa, jako język uniwersalny na rzecz pokoju i zrozumienia między krajami na świecie.

Wielu lingwistów krytykuje jednak słownictwo języka, które opiera się w głównej mierze na językach romańskich oraz strukturę gramatyczną zakorzenioną w językach indoeuropejskich. Twierdzą oni, że utrudnia to naukę ludziom z kręgów nieeuropejskich.

Późniejsi twórcy języków uniwersalnych nie pozostali obojętni na te zarzuty. Do struktury swoich języków starali się włączyć różnorodne wpływy. Przykładowo stworzony w 1987 roku język Lożban starał się naprawić ten brak równowagi pomiędzy 6 najczęściej używanymi językami na świecie.

Lingua Franca Nova

Jest to jeden z najnowszych języków międzynarodowych. Został stworzony w 1995 roku przez C. George Boeree. Twórca wykorzystał elementy języków: włoskiego, francuskiego, portugalskiego, hiszpańskiego oraz katalońskiego. W efekcie Lingua Franca Nova stanowi rodzaj uniwersalnej kompilacji języków romańskich.

Lingua Franca Nova zyskała wielu fanów internetowych, a słownik online jest ciągle poszerzany o nowe słowa. Świadczy to o szybkim i regularnym rozwoju tego uniwersalnego języka.

Przyszłość języków uniwersalnych

Języki uniwersalne i międzynarodowe nie odniosły, jak do tej pory, większego sukcesu. Można wymienić kilka powodów takiego stanu rzeczy. Jednym z nich jest fakt, że opierają się na konkretnych, istniejących już językach. Utrudnia to naukę ludziom spoza danych kręgów kulturowych, np. język Esperanto będzie ciężki do opanowania dla Japończyka.

Języki uniwersalne mogą stanowić zagrożenia dla rzadkich, mniej znanych języków i kręgów kulturowych z nimi związanych. A przecież różnorodność językowa czyni świat ekscytującym i ciekawym miejscem.

Na tę chwilę tylko systematyczna i rzetelna nauka danego języka obcego lub znalezienie dobrego tłumacza są najlepszymi sposobami na porozumienie między ludźmi na całym świecie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *