Wyczerpanie prawa do wprowadzenia utworu do obrotu

Wyczerpanie prawa jest terminem prawniczym. Określenie to w sposób precyzyjny opisuje konsekwencje zgodnego z prawem wprowadzenia do obrotu, przez uprawnionego z tytułu prawa własności intelektualnej (w tym prawa autorskiego), egzemplarza utworu chronionego prawem autorskim.

Wprowadzenie utworu do obrotu

Zgodnie z prawem, wprowadzeniem utworu do obrotu jest publiczne udostępnienie egzemplarza utworu drogą przeniesienia jego własności, dokonane za zgodą autora lub innego podmiotu, do którego w danym momencie należą prawa autorskie. Pojęcie to jest istotne, gdy chcemy zbadać możliwość wtórnego obrotu konkretnego utworu.
Skutkiem wprowadzenia do obrotu jest włączenie możliwości uprawnionego do sprzeciwiania się dalszej odsprzedaży tego utworu. Podmiot uprawniony traci kontrolę nad odsprzedażą egzemplarzy utworów, jeżeli wcześniej wyraził zgodę na wprowadzenie do obrotu egzemplarzy tego utworu.
Omawiana zasada została wprowadzona w celu zapewnienia poszanowania prawa własności nabytych egzemplarzy utworów oraz pewności obrotu tymi egzemplarzami.

Wyczerpanie prawa następuje po spełnieniu następujących przesłanek:

  • Musi nastąpić wprowadzenie do obrotu egzemplarza utworu
  • Przeniesienie własności egzemplarza utworu
  • Rozstrzygnięcie przez uprawnionego (twórcę lub inny podmiot skupiający w swym ręku odpowiednie prawo) o miejscu wprowadzenia do obrotu

Reguła wyczerpania prawa nie obejmuje najmu i użyczenia. Oznacza to, że w tym zakresie kontrola sposobu korzystania została pozostawiona twórcy. Warto zaznajomić się także z pojęciem dozwolonego użytku.
Dozwolony użytek (ang. fair use) to ograniczenie monopolu właściciela praw autorskich, które polega na zezwoleniu korzystania bez konieczności uzyskiwania zgody już rozpowszechnionego utworu pod ściśle określonymi warunkami i w ściśle określonych sytuacjach. W polskim prawie mamy do czynienia z jasnym rozgraniczeniem dozwolonego użytku w zakresie prywatnym i innych przypadków dozwolonego użytku.
Przede wszystkim można rozpowszechniać utwór w celach informacyjnych w środkach masowego przekazu. Dozwolony użytek w celach informacyjnych wiąże się także z prawem przedruku. Przedruk ma za zadanie informować społeczeństwo o określonych wydarzeniach.
Dozwolony użytek w celach naukowych i oświatowych – art. 27

  • Instytucje naukowe i oświatowe mogą korzystać z utworów oraz utrwalać ich fragmenty w celach naukowych lub do prowadzenia własnych badań.
  • Biblioteki, archiwa oraz szkoły mogą udostępniać nieodpłatnie egzemplarze utworów

Udostępniają swoje zbiory dla celów badawczych lub poznawczych. Mogą zlecać sporządzenie egzemplarzy w celu uzupełnienia zbioru.
W Polsce zasady dozwolonego użytku utworów objętych prawem autorskim są przedstawione w ustawie z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych w artykułach od 23 do 35.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *