Język mówiony a pisany – różnice istotne w pracy tłumacza

19 maja 2021

Ludwig Wittgenstein mawiał: „granice mojego języka są granicami mojego świata”. Z kolei Frank Smith uważał, że „jeden język ustawia Cię w korytarzu życia. Dwa języki otwierają każde drzwi po drodze”. Jaki wpływ na pracę tłumacza ma język mówiony i pisany? Są tu jakieś szczególne różnice, a może w ogóle ich nie ma? Komuś, kto nie zajmuje się profesjonalnie tłumaczeniami zapewne trudno udzielić odpowiedzi na te pytania. Jest to temat, który szczególnie powinna poznać każda osoba myśląca o zawodzie tłumacza. Dowiedźmy się więc jak to wygląda w praktyce!

Czym jest język klasyczny, a czym mówiony?

Nie trzeba być naukowcem, aby wiedzieć, co jest językiem pisanym, a co tym mówionym. Przeciętnej osobie na pewno już o wiele trudniej zdefiniować te pojęcia. W odniesieniu do tłumaczeń językiem klasycznym zazwyczaj mówimy o języku pisanym (a jeden z jego najbardziej znanych stylów, to ten formalny). Trzeba jednak dość ostrożnie podchodzić do tych pojęć. Można powiedzieć, że z reguły będziemy mówili tutaj o poprawnej polszczyźnie, czyli języku, który respektuje zasady ortograficzne, gramatyczne i stylistyczne. Co bardzo ważne, w odróżnieniu od języka mówionego, nie występuje tu slang, potoczne wyrażenia czy zapożyczenia językowe. Dobrym przykładem jest tu język nauki i techniki, dokumenty czy podręczniki. Czyli wszystko to, co jest przeciwieństwem języka mówionego, który jest typowy dla stylu potocznego. Nie można jednak generalizować, nie zawsze mowa jest niepoprawna, pełna potocznych wyrażeń czy słowotwórstwo. Dodajmy jeszcze, że w przeciwieństwie do języka klasycznego typowa dla mowy jest emocjonalność. Jako ciekawostkę dodajmy, że język mówiony występuje nie tylko w mowie, ale i tekstach. Jak to możliwe? Wystarczy otworzyć dowolny kryminał, powieść sensacyjna czy chociażby literatura dla dzieci i młodzieży.

Czytaj również:

Język pisany a mówiony – którego używa się podczas tłumaczeń?

Tłumacz wykonując tłumaczenie może używać języka pisanego i mówionego. Zwróć uwagę, że istnieją nie tylko tłumaczenia pisemne, ale i tłumaczenia ustne. W tym drugim przypadku język mówcy może być naukowy, bardzo specjalistyczny, ale ze względu na fakt, że mamy tu do czynienia z językiem mówionym. Sprawa jest jednak bardziej złożona. Dlaczego? Zwykle tłumacz ustny pracuje na konferencjach naukowych czy spotkaniach biznesowych więc naturalnie przekłada się to na poziom języka i słownictwo. Powtórnie więc powtórzymy, nie utożsamiajmy więc języka mówionego z tym, co „najgorsze” w stylu potocznym.

Warto jeszcze na tłumaczenia spojrzeć od innej strony. Zwykle tłumacz wybiera najbardziej odpowiedni język do konkretnego zlecenia. Projekty, treści i materiały, które trafiają w ręce profesjonalistów są naprawdę bardzo różne. Teksty naukowe wymagają innych słów niż chociażby tekst na stronę internetową czy ten do powieści kryminalnej. Są też i takie sytuacje, kiedy tłumacz musi swobodnie posługiwać się zarówno językiem pisanym jak i mówionym. Jak więc zdołaliśmy Ci pokazać wszystko zależy od materiału źródłowego, słownictwa, kontekstu i tego, na czym zależy klientowi.

Charakterystyczne różnice między językiem mówionym a pisanym w kontekście tłumaczeń

  • Język pisany ma charakter trwały, czego nie możemy powiedzieć o języku mówionym, który cechuje ulotność i ścisłe powiązanie z konkretnym kontekstem sytuacyjnym.
  • Język pisany pozwala na komunikację z adresatem nawet pod jego nieobecność. Mowa jest dialogiem.
  • Język mówiony nie dba o zachowanie takiego ładu kompozycyjnego, jak ma to miejsce w przypadku wypowiedzi pisemnej.
  • Cechy języka mówionego to: jest wzbogacony o mimikę, gestykulację osoby mówiącej i odbiorcy oraz o kod niewerbalny (język pisany jest tego pozbawiony).
  • Typowe cechy języka pisanego różniące go od mowy to na przykład: logiczna i bardziej uporządkowana struktura, bogatsza składnia, dbałość o styl, zachowanie spójności.
  • Język mówiony jest językiem bardziej potocznym. Znajdziemy w nim wiele wyrazów i wyrażeń nacechowanych emocjonalnie. W odmianie pisemnej języka (polszczyzny czy angielszczyzny) tekst rządzi się w znacznym stopniu przyjętymi zasadami, na przykład ortograficznymi czy ogólnie przyjętymi konwencjami pisarskimi.
  • Słownictwo języka pisanego, na przykład języka polskiego, ma elementy tak zwanego rejestru wysokiego, czyli wyrazy książkowe.
  • Język mówiony i pisany mają też różny poziom językowy konstrukcji zdaniowych, w pierwszym przypadku są prostsze.
  • Zdania w języku mówionym mają tak zwane omyłki słowne, których zwykle pozbawione jest pismo.

Podobne artykuły

tłumaczenie specjalistyczne cennik Artykuły na temat tłumaczeń

Tłumaczenie specjalistyczne — cennik. Co składa się na kosz takich tłumaczeń?

17 stycznia 2022

Dokumenty prawnicze, publikacja medyczna, książka dotycząca rozwoju osobistego, słownik dla inżynierów – to przykłady

tłumaczenie instrukcji z angielskiego cena Artykuły na temat tłumaczeń

Tłumaczenie instrukcji z angielskiego na polski — cena i czas trwania

15 stycznia 2022

Mamy do czynienia z nimi wszyscy. Pomagają nam w prawidłowym użytkowaniu sprzętu AGD i

tłumaczenie stron internetowych cennik Artykuły na temat tłumaczeń

Tłumaczenie stron internetowych — cena i zakres tłumaczeń

10 stycznia 2022

Coraz chętniej i liczniej „przenosimy” swoje działania do sieci. Dzisiaj większość firm, osób prywatnych

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x