Jak tłumaczyć nazwy własne?

Nazwy własne stanowią problem dla tłumaczy. Wynika to z pewnego rodzaju dwoistości ich natury. W większości tekstów nazwy te, stanowią ich fundamenty i nierozerwalnie związane są z charakterem tekstu. Początkujący translator musi nauczyć się, kiedy nazwy własne pozostawić w oryginalnym brzmieniu, a kiedy starać się je przekształcać.

Tłumaczenie imion i nazwisk w literaturze i filmie

Częstym dylematem, przed jakim staje profesjonalny tłumacz literatury czy filmu, jest: jak przetłumaczyć nazwy własne? Wyznacznikiem postępowania w takim wypadku musi być kontekst. Jeżeli zostawiamy nazwę własną w oryginale, musi mieć to umotywowanie w utworze. Jeżeli zdarzy się tak, że imię nie ma znaczącej etymologii, jest w zasadzie zlepkiem liter, nie wpływa na przebieg akcji, ani nie determinuje cech bohatera, nie warto go tłumaczyć. Tak dzieje się chociażby w filmach. Jeżeli imiona i nazwiska mają kluczowy wpływ na odbiór tekstu i posiadają znaczącą dla dzieła etymologię, należy je zmieniać. Jedną z technik jest modyfikacja – nazwę własną adaptuje się do gramatycznych i stylistycznych możliwości języka, na który przekładany jest tekst.

Strategie tłumaczenia nazw własnych sprowadzają się do 3 podstawowych technik:

  • nazwę oryginalną zastępuje się nazwą w języku docelowym,
  • nazwę własną zastępuje się wyrażeniem kreatywnym,
  • nazwę własną przekształca się na zwrot, który nazwą własną nie jest.

Jest to bardzo teoretyczne potraktowanie tłumaczenia oryginalnych nazw występujących w tekście. W praktyce wychodzi to różnie. I w tym wypadku najlepiej zdać się na wyczucie i wrodzoną intuicję.

Nazwy instytucji, szkół, urzędów

Powyższy problem dotyczy głównie tłumaczy medycznych, prawniczych oraz translatorów-ekonomistów. Na stronach internetowych, można znaleźć przetłumaczone na język polski odpowiedniki zagranicznych szkół, instytucji. Warto nadmienić, że często nie mogą być one tłumaczone dosłownie, ponieważ kraje różnią systemy administracyjne, prawne, a także struktura szkolnictwa. Tym samym nie istnieją 100 % odpowiedniki konkretnych słów w języku. Tłumacz musi znać kulturę kraju, którego język tłumaczy, musi zdawać sobie sprawę ze znaczenia podstawowych idiomów i związków frazeologicznych. Co do zasady nie tłumaczymy nazw czołowych instytucji, szkół, itp.

Ogólne zasady translacji nazw własnych:

  • tłumacząc nazwę własną, musimy wiedzieć, jaki jest cel takiego przekładu;
  • tłumaczenie tych nazw związane jest bezpośrednio z misją tekstu;
  • nazwa własna musi wynikać z tekstu;
  • Dopuszczalne jest spolszczanie nazw własnych w uzasadnionych przypadkach.
  • Dodaj komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *