Gestykulacja, czyli komunikacja niewerbalna w zawodzie tłumacza

Analiza mowy ciała każdego człowieka pozwala odczytać wiele informacji, których nie komunikuje on wprost, ustnie. Zazwyczaj wyłapujemy je niemal odruchowo, nie zastanawiając się szczególnie nad poszczególnymi gestami czy pozycją ciała rozmówcy – wszystko stanowi jeden obraz. W pracy tłumacza taka analiza niewerbalnych sygnałów może pomóc stworzyć profil psychologiczny klienta, czy nawet grupy, z którą mamy do czynienia. Znajomość mowy ciała pozwala także na lepszą autoprezentację, na przykład podczas rozmowy kwalifikacyjnej.

Na czym polega komunikacja pozawerbalna?

Istnieje wiele elementów naszego zachowania, postawy, wykonywanych ruchów, które wpływają na to, jak jesteśmy odbierani przez rozmówców. Często zdarza się, że właśnie po tych niewerbalnych znakach jesteśmy w stanie określić, kiedy ktoś przykładowo kłamie, nie czuje się dobrze w danej sytuacji, czy brakuje mu pewności siebie.

Dekalog komunikacji niewerbalnej, czyli kanały przekazywania informacji:

1. gestykulacja: ruchy części ciała, rąk, nóg, palców, dłoni, głowy;
2. spojrzenie i wymiana spojrzeń: kontakt wzrokowy lub jego unikanie;
3. mimika: okazywanie emocji za pomocą mięśni twarzy, tak zwane „miny”;
4. dotyk i kontakt fizyczny: nachalność, unikanie, naturalność;
5. wygląd fizyczny: ubiór, makijaż, czystość, schludność, zaniedbanie;
6. kanał wokalny: rytm mowy, barwa głosu;
7. dźwięki paralingwistyczne: westchnienia, pomruki, szloch;
8. dystans fizyczny: odległość między rozmówcami;
9. pozycja ciała: wyprostowana, swobodna, sztywna, skulona;
10. otoczenie: architektura i wystrój wnętrza, estetyka, symbolika.

Szczególnie warte omówienia są te elementy komunikacji niewerbalnej, które mają realny wpływ na jakość naszego kontaktu z klientem. Pozwalają one lepiej zaprezentować się tłumaczowi ustnemu, przez co zdobywa on opinię profesjonalisty. W tej kategorii zdecydowanie wygrywają gesty. To od nich zwykle zależy wrażenie naturalności – bądź jej braku, jeśli „nie zgadzają się” z komunikatem werbalnym.

Klasyfikacja typów gestów według Knappa:

1. Emblematy – gesty, które jednoznacznie można zastąpić terminami słownymi. Mają określone znaczenie, na przykład kiwanie głową, oznaczające potwierdzenie.

2. Ilustratory – gesty wspierające lub uzupełniające wypowiedź. Występują, kiedy ruchami ciała, rąk, głowy, dodatkowo opisujemy to, o czym mówimy. Możemy na przykład wskazać dłonią kierunek, odpowiadając na pytanie o drogę do jakiegoś miejsca.

3. Regulatory – gesty używane do regulacji i synchronizacji podczas rozmowy, na przykład rozpoczynające ją, czy też jednoznacznie urywające.

4. Adaptory – gesty pomagające w przystosowaniu się do stresującej sytuacji, pozwalające opanować emocje: zaciskanie pięści, pocieranie nosa, odgarnianie włosów.

5. Ekspresja afektu – gesty, które przekazują emocje: wyraz twarzy, sposób poruszania się, pozycja ciała i rąk.

Osoby regularnie występujące publicznie, na przykład politycy, często pracują nad komunikacją niewerbalną równie ciężko, jak nad tekstami przemówień. Niwelowane są wówczas zwykle adaptory, wyrabiane zaś nawyki odpowiednio spójnego z komunikatem ustnym użycia ilustratorów i emblematów.

Trzeba uważać, co i w jaki sposób przekazujemy

Praca tłumacza nad mową ciała powinna zmierzać do tego, żeby jego gesty były niewidoczne dla obserwatorów. Nie mogą zakłócać komunikacji niewerbalnej klientów, co jest szczególnie istotne zwłaszcza podczas wystąpień publicznych.

Podkreślić tu należy, że rozmaite rodzaje gestów często są nieświadome. Dopiero analiza „z boku”, na przykład na podstawie nagrania audiowizualnego ze spotkania, pozwala na krytyczną ocenę tego, co w naszym zachowaniu mogło absorbować uwagę publiczności.

Tłumacz ustny musi kontrolować własną ekspresję, nie tylko słowną, ale i niewerbalną. Należy nauczyć się opanowywać mimikę i gestykulację tak, aby była neutralna. Jako osoby, których zadaniem jest jedynie pośredniczenie w komunikacji, powinniśmy pozostać „bezbarwni” nawet w sytuacjach emocjonalnie trudnych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *